แนวข้อสอบครูผู้ช่วย ภาค ก 2569 หมวดหลักการบริหารการศึกษา เป็นหมวดที่ผู้เข้าสอบต้องทำความเข้าใจทฤษฎีการบริหารที่สำคัญ ทั้ง POSDCORB ทฤษฎี X-Y ของ McGregor ภาวะผู้นำ วงจร PDCA และการประกันคุณภาพการศึกษา อ่านทบทวนให้ครบก่อนสอบจริง!
ข้อ 1. หน้าที่การบริหาร POSDCORB ตัว “P” ย่อมาจากอะไร
- ก. Planning — การวางแผน
- ข. Projecting — การฉายภาพอนาคต
- ค. Prioritizing — การจัดลำดับความสำคัญ
- ง. Producing — การผลิตผลงาน
เฉลย : ก. Planning
POSDCORB ประกอบด้วย Planning (วางแผน) Organizing (จัดองค์กร) Staffing (สรรหาบุคลากร) Directing (สั่งการ) COordinating (ประสานงาน) Reporting (รายงาน) Budgeting (งบประมาณ) — แนวคิดของ Luther Gulick
จำง่ายๆ : “แผน-จัด-สรร-นำ-ประสาน-รายงาน-งบ”
ข้อ 2. ทฤษฎี X (Theory X) ของ Douglas McGregor มีสมมุติฐานเกี่ยวกับคนงานอย่างไร
- ก. คนโดยธรรมชาติเกียจคร้าน หลีกเลี่ยงการทำงาน ต้องถูกควบคุมและบังคับ
- ข. คนชอบทำงานด้วยความสมัครใจ มีความคิดสร้างสรรค์
- ค. คนมีความต้องการทางสังคมสูง ต้องการความเป็นมิตร
- ง. คนมีแรงจูงใจสูงเมื่อได้รับเงินเดือนที่เหมาะสม
เฉลย : ก.
ทฤษฎี X มองว่าคนโดยธรรมชาติไม่ชอบทำงาน ผู้บริหารจึงต้องใช้การควบคุม บังคับ และให้รางวัล/โทษ ต่างจากทฤษฎี Y ที่มองว่าคนชอบงาน มีความรับผิดชอบ และพร้อมพัฒนาตนเอง
ข้อ 3. ทฤษฎี Y (Theory Y) ของ McGregor สอดคล้องกับรูปแบบการบริหารแบบใด
- ก. การบริหารแบบเผด็จการ (Autocratic)
- ข. การบริหารแบบมีส่วนร่วม (Participative/Democratic)
- ค. การบริหารแบบปล่อยอิสระ (Laissez-faire)
- ง. การบริหารแบบระบบราชการ (Bureaucratic)
เฉลย : ข. การบริหารแบบมีส่วนร่วม
ทฤษฎี Y เน้นว่าคนมีแรงจูงใจในตนเอง ผู้บริหารจึงควรใช้รูปแบบการบริหารแบบประชาธิปไตย/มีส่วนร่วม เปิดโอกาสให้ผู้ใต้บังคับบัญชามีส่วนร่วมในการตัดสินใจและพัฒนาตนเอง
ข้อ 4. การบริหารแบบ MBO (Management by Objectives) เน้นสิ่งใดเป็นสำคัญ
- ก. การควบคุมบุคลากรอย่างเข้มงวด
- ข. การกำหนดวัตถุประสงค์ร่วมกัน และวัดผลจากการบรรลุวัตถุประสงค์
- ค. การใช้เทคโนโลยีในการบริหาร
- ง. การลดต้นทุนการผลิต
เฉลย : ข.
MBO (Management by Objectives) หรือการบริหารโดยมุ่งวัตถุประสงค์ เน้นการกำหนดเป้าหมายร่วมกันระหว่างผู้บริหารกับผู้ใต้บังคับบัญชา แล้ววัดผลสำเร็จตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ แนวคิดของ Peter Drucker
ข้อ 5. ทักษะของผู้บริหารตามแนวคิดของ Robert Katz มีกี่ด้าน
- ก. 2 ด้าน
- ข. 3 ด้าน
- ค. 4 ด้าน
- ง. 5 ด้าน
เฉลย : ข. 3 ด้าน
ทักษะของผู้บริหารตาม Katz มี 3 ด้าน คือ (1) Technical Skills — ความรู้ความชำนาญเฉพาะด้าน (2) Human Skills — ทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์ (3) Conceptual Skills — ทักษะการคิดเชิงนามธรรม/ภาพรวม
ข้อ 6. ความต้องการขั้นสูงสุดในลำดับขั้นความต้องการของ Abraham Maslow คือขั้นใด
- ก. ความต้องการด้านความปลอดภัย
- ข. ความต้องการด้านสังคม
- ค. ความต้องการด้านการได้รับการยอมรับ
- ง. ความต้องการพัฒนาตนเองสู่ศักยภาพสูงสุด (Self-actualization)
เฉลย : ง. Self-actualization
Maslow แบ่งความต้องการเป็น 5 ขั้น จากต่ำไปสูง ได้แก่ (1) กายภาพ (2) ความปลอดภัย (3) สังคม (4) การยกย่อง (5) Self-actualization ซึ่งเป็นความต้องการสูงสุด คือการพัฒนาตนเองถึงขีดสุดแห่งศักยภาพ
ข้อ 7. SWOT Analysis ตัว “T” ในการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมองค์กร หมายถึงอะไร
- ก. Technology — เทคโนโลยีที่ใช้ในองค์กร
- ข. Training — การฝึกอบรมบุคลากร
- ค. Threats — อุปสรรคหรือภัยคุกคามจากภายนอก
- ง. Targets — เป้าหมายขององค์กร
เฉลย : ค. Threats
SWOT ย่อมาจาก Strengths (จุดแข็ง) Weaknesses (จุดอ่อน) Opportunities (โอกาส) Threats (อุปสรรค/ภัยคุกคาม) โดย S และ W อยู่ภายในองค์กร ส่วน O และ T อยู่ภายนอกองค์กร
ข้อ 8. วงจรการปรับปรุงคุณภาพ PDCA ตัว “C” หมายถึงอะไร
- ก. Create — การสร้างสรรค์นวัตกรรม
- ข. Coordinate — การประสานงาน
- ค. Check — การตรวจสอบผล
- ง. Control — การควบคุม
เฉลย : ค. Check
PDCA ย่อมาจาก Plan (วางแผน) Do (ดำเนินการ) Check (ตรวจสอบ) Act (ปรับปรุง) เป็นวงจรคุณภาพของ W. Edwards Deming ใช้กันแพร่หลายในการบริหารคุณภาพสถานศึกษา
จำง่ายๆ : วาง-ทำ-ตรวจ-แก้
ข้อ 9. TQM ย่อมาจากอะไร และมีแนวคิดหลักอย่างไร
- ก. Technical Quality Management — การจัดการคุณภาพเชิงเทคนิค
- ข. Total Quality Management — การบริหารคุณภาพโดยรวมทั้งองค์กร
- ค. Teaching Quality Measurement — การวัดคุณภาพการสอน
- ง. Team Quality Management — การบริหารคุณภาพแบบทีม
เฉลย : ข. Total Quality Management
TQM คือปรัชญาการบริหารที่เน้นการพัฒนาคุณภาพทุกส่วนขององค์กรอย่างต่อเนื่อง โดยทุกคนในองค์กรมีส่วนร่วมรับผิดชอบในการปรับปรุงคุณภาพ มุ่งตอบสนองความต้องการของลูกค้า (ผู้เรียน)
ข้อ 10. สมศ. ย่อมาจากอะไร และมีบทบาทอย่างไร
- ก. สำนักงานมาตรฐานและสื่อการเรียน — พัฒนาสื่อการสอน
- ข. สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา — ประเมินคุณภาพภายนอกสถานศึกษา
- ค. สำนักงานส่งเสริมมาตรฐานศึกษา — กำหนดหลักสูตรแห่งชาติ
- ง. สำนักงานมาตรฐานสถาบันอุดมศึกษา — ดูแลมหาวิทยาลัย
เฉลย : ข.
สมศ. = สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) มีหน้าที่ประเมินคุณภาพภายนอกสถานศึกษาทุกระดับ ทุก 5 ปี เพื่อรับรองมาตรฐานและพัฒนาคุณภาพการศึกษา
ข้อ 11. การประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาเป็นหน้าที่ความรับผิดชอบของใคร
- ก. สมศ. เท่านั้น
- ข. กระทรวงศึกษาธิการเท่านั้น
- ค. สถานศึกษาและต้นสังกัด
- ง. คณะกรรมการสถานศึกษา
เฉลย : ค. สถานศึกษาและต้นสังกัด
ระบบประกันคุณภาพการศึกษาแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ (1) ประกันคุณภาพภายใน โดยสถานศึกษาและต้นสังกัด (2) ประเมินคุณภาพภายนอก โดย สมศ. ซึ่งเป็นองค์กรอิสระ
ข้อ 12. ภาวะผู้นำแบบ “Transformational Leadership” มีลักษณะสำคัญอย่างไร
- ก. บริหารโดยใช้รางวัลและบทลงโทษ
- ข. สร้างแรงบันดาลใจ ปรับเปลี่ยนทัศนคติ และนำสู่การเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน
- ค. ปล่อยให้ผู้ใต้บังคับบัญชาทำงานอิสระโดยไม่แทรกแซง
- ง. บริหารตามกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด
เฉลย : ข.
Transformational Leadership คือภาวะผู้นำที่สร้างแรงบันดาลใจ เปลี่ยนแปลงค่านิยม ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู้ตาม ให้มุ่งสู่เป้าหมายขององค์กรด้วยใจ ต่างจาก Transactional Leadership ที่เน้นการแลกเปลี่ยนรางวัล
ข้อ 13. ทฤษฎีสองปัจจัยของ Herzberg (Two-Factor Theory) แบ่งปัจจัยออกเป็นกี่กลุ่ม
- ก. 1 กลุ่ม
- ข. 2 กลุ่ม
- ค. 3 กลุ่ม
- ง. 4 กลุ่ม
เฉลย : ข. 2 กลุ่ม
Herzberg แบ่งปัจจัยที่ส่งผลต่อความพึงพอใจในการทำงานออกเป็น 2 กลุ่ม คือ (1) Hygiene Factors (ปัจจัยค้ำจุน) เช่น เงินเดือน สภาพแวดล้อม หากขาดจะไม่พอใจ แต่มีก็ไม่ได้จูงใจ (2) Motivators (ปัจจัยจูงใจ) เช่น ความสำเร็จ การยอมรับ ความก้าวหน้า
ข้อ 14. ทฤษฎีระบบ (Systems Theory) ในการบริหารองค์กร องค์ประกอบใดเปรียบเสมือน “ผลที่ได้จากกระบวนการ”
- ก. Input (ปัจจัยนำเข้า)
- ข. Process (กระบวนการ)
- ค. Output (ผลผลิต)
- ง. Feedback (ผลป้อนกลับ)
เฉลย : ค. Output
ทฤษฎีระบบประกอบด้วย Input Process Output Feedback กลับไป Input อีกครั้ง ในด้านการศึกษา Input = นักเรียน ครู งบประมาณ, Process = การจัดการเรียนการสอน, Output = ผลสัมฤทธิ์ผู้เรียน
ข้อ 15. การบริหารแบบ Laissez-faire มีลักษณะอย่างไร
- ก. ผู้บริหารตัดสินใจเองทั้งหมดโดยไม่ปรึกษาใคร
- ข. ผู้บริหารและทีมร่วมกันตัดสินใจทุกเรื่อง
- ค. ผู้บริหารปล่อยให้ผู้ใต้บังคับบัญชาทำงานอย่างอิสระ ไม่ควบคุม
- ง. ผู้บริหารใช้กฎระเบียบควบคุมอย่างเคร่งครัด
เฉลย : ค.
Laissez-faire (ภาษาฝรั่งเศส แปลว่า “ปล่อยให้ทำ”) คือรูปแบบผู้นำที่ให้อิสระสูงสุด ไม่ควบคุมหรือชี้นำ เหมาะกับทีมผู้เชี่ยวชาญสูง แต่หากสมาชิกขาดวินัยอาจก่อให้เกิดความสับสนในองค์กร
ข้อ 16. การนิเทศการศึกษา (Educational Supervision) มีจุดมุ่งหมายหลักอย่างไร
- ก. ประเมินผลการทำงานเพื่อลงโทษครูที่ไม่ผ่านเกณฑ์
- ข. ให้คำแนะนำ ช่วยเหลือ และพัฒนาการจัดการเรียนการสอน
- ค. ตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณของสถานศึกษา
- ง. รายงานผลการดำเนินงานต่อหน่วยงานต้นสังกัด
เฉลย : ข.
การนิเทศการศึกษา มุ่งเน้นการส่งเสริมและพัฒนากระบวนการเรียนการสอน ไม่ใช่การตรวจจับข้อผิดพลาด โดยให้คำแนะนำ สังเกตการสอน และช่วยแก้ปัญหาเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา
ข้อ 17. แผนกลยุทธ์ขององค์กร (Strategic Plan) โดยทั่วไปมักกำหนดระยะเวลากี่ปี
- ก. 1 ปี
- ข. 2 ปี
- ค. 3–5 ปี
- ง. 10 ปีขึ้นไป
เฉลย : ค. 3–5 ปี
แผนกลยุทธ์ (Strategic Plan) เป็นแผนระยะกลาง มักกำหนดระยะเวลา 3–5 ปี เพื่อกำหนดทิศทางขององค์กร ส่วนแผนปฏิบัติการ (Action Plan) เป็นแผนระยะสั้น 1 ปี
ข้อ 18. หลักการบริหารของ Henri Fayol ประกอบด้วยหน้าที่การบริหารกี่ประการ
- ก. 3 ประการ
- ข. 4 ประการ
- ค. 5 ประการ
- ง. 7 ประการ
เฉลย : ค. 5 ประการ
Henri Fayol กำหนดหน้าที่การบริหาร 5 ประการ คือ (1) Planning วางแผน (2) Organizing จัดองค์กร (3) Commanding สั่งการ (4) Coordinating ประสานงาน (5) Controlling ควบคุม
ข้อ 19. “Benchmarking” ในการบริหารองค์กรหมายถึงอะไร
- ก. การกำหนดเป้าหมายที่ท้าทาย
- ข. การเปรียบเทียบผลการดำเนินงานกับองค์กรชั้นนำ เพื่อปรับปรุงตนเอง
- ค. การวางแผนงบประมาณประจำปี
- ง. การประเมินผลการปฏิบัติงานบุคลากร
เฉลย : ข.
Benchmarking คือกระบวนการเปรียบเทียบผลการดำเนินงาน กระบวนการ หรือผลิตภัณฑ์กับองค์กรที่มีผลงานดีที่สุด (Best Practice) เพื่อเรียนรู้และนำมาปรับใช้พัฒนาองค์กรตนเอง
ข้อ 20. การบริหารงานโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (School-Based Management : SBM) มีแนวคิดหลักอย่างไร
- ก. ให้กระทรวงศึกษาธิการบริหารสถานศึกษาทุกแห่งอย่างเป็นเอกภาพ
- ข. ให้ผู้บริหารเขตพื้นที่เป็นผู้ตัดสินใจทุกเรื่องแทนสถานศึกษา
- ค. กระจายอำนาจการตัดสินใจให้แก่สถานศึกษา ชุมชน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง
- ง. ให้ภาคเอกชนเข้ามาบริหารสถานศึกษาของรัฐ
เฉลย : ค.
SBM เป็นแนวคิดที่กระจายอำนาจให้สถานศึกษาและชุมชนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ โดยให้คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครอง และชุมชนมีบทบาทในการร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ และร่วมรับผิดชอบ
แท็ก :แนวข้อสอบครูผู้ช่วย 2569การบริหารการศึกษาPOSDCORBทฤษฎี X YTQMSWOTภาวะผู้นำข้อสอบครูผู้ช่วย ภาค ก
แนวข้อสอบครูผู้ช่วย ภาค ก 2569 | kruchiangrai.net | อัปเดตล่าสุด 2569
