เนื้อเพลง พระคุณที่สาม ประวัติเพลง พระคุณที่สาม

เนื้อเพลง พระคุณที่สาม

ครูบาอาจารย์ ที่ท่านประทานความรู้มาให้
อบรมจิตใจ ให้รู้ผิดชอบชั่วดี
ก่อนจะนอนสวดมนต์อ้อนวอนทุกที
ขอกุศลบุญบารมีส่งเสริมครูนี้ให้ร่มเย็น

ครูมีบุญคุณจะต้องเทิดทูลเอาไว้เหนือเกล้า
ท่านสั่งสอนเรา อบรมให้เราไม่เว้น
ท่านอุทิศ ไม่คิดถึงความยากเย็น
สอนให้รู้จัดเจน เฝ้าแนะ เฝ้าเน้น มิได้อำพราง

* พระคุณที่สาม งดงามแจ่มใส
แต่ว่าใครหนอใคร เปรียบเปรยครูไว้ว่าเป็นเรือจ้าง
ถ้าหากจะคิด ยิ่งคิดยิ่งเห็นว่าผิดทาง
มีใครไหนบ้างแนะนำแนวทางอย่างครู

บุญเคยทำมาตั้งแต่ปางใด เรายกให้ท่าน
ตั้งใจกราบกราน เคารพคุณท่าน กตัญญู
โรคและภัย อย่ามาแผ้วพานคุณครู
ขอกุศลผลบุญค้ำชู ให้ครูมีสุขชั่วนิรันดร

(ซ้ำ *)

ให้ครูมีสุขชั่วนิรันดร

ประวัติเพลง พระคุณที่สาม

“พระคุณที่สามงดงามแจ่มใส แต่ว่าใครหนอใครเปรียบเปรยครูไว้ว่าเป็นเรือจ้าง…”

บทประพันธ์โบราณ “พระคุณที่สาม ” ครูสุเทพ โชคสกุล แต่งเนื้อร้องและทำนองไว้เป็นอนุสรณ์แด่วิชาชีพครู บทเพลงนี้ได้รับความนิยมอย่างสูง ในวันครูแห่งชาติทุกปี เพราะเนื้อหากล่าวถึงการสดุดีครูผู้อุทิศตนเพื่อประสิทธิ์ประสาทวิชาความรู้แก่ศิษย์ เป็นบทเพลงที่สร้างแรงบันดาลใจให้แก่ครูทั้งในอดีตและปัจจุบัน เพื่อย้ำว่าอาชีพครูคือผู้ “เสียสละ” แต่ในอีกมุมหนึ่งก็อาจเป็นวาทกรรมที่กำลังเบียดบังอาชีพครูไว้ภายใต้ร่มเงา

ในสังคมปัจจุบัน การเปรียบเทียบอาชีพครูกับเรือจ้างเป็นเรื่องปกติธรรมดา เพราะทั้งคนสองอาชีพต่างประกอบอาชีพสุจริตที่มีศักดิ์ศรีเสมอกัน แต่คุณค่าของครูผู้เสียสละควรเป็นประเด็นที่ถูกพิจารณาอย่างถี่ถ้วน การนำเสนออาชีพครูในแง่มุมที่งดงามเกินจริงนั้นเป็นเรื่องที่ควรระวัง เพราะถึงแม้การเป็นครูจะไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องมีความอดทนต่อนักเรียนและปัญหาต่างๆ แต่ครูก็ไม่จำเป็นต้องอดทนต่อความอยุติธรรม ค่านิยมเรื่องครูผู้เสียสละนี้เองอาจทำให้ครูไม่สามารถสื่อสารถึงปัญหาที่พวกเขาเผชิญได้ หรือบางครั้งครูอาจคุ้นชินกับสภาพความเป็นอยู่จนเกิดความเข้าใจผิดว่าการเสียสละเป็นเรื่องปกติ ทำให้เราต้องหันกลับมาพิจารณาว่า ครูคือผู้เสียสละจริงหรือไม่ หรือว่าโครงสร้างทางสังคมกำลังผลักดันให้ครูจำนวนมากต้องเสียสละโดยไม่มีทางเลือก

ภาพลักษณ์ของครูผู้เสียสละได้ถูกนำเสนอผ่านสื่อบันเทิงของไทยมาตลอดหลายปี ไม่ว่าจะเป็นภาพยนตร์ ละคร โฆษณา ที่ล้วนยกย่องครูผู้สละชีวิตส่วนตัวเพื่อสั่งสอนลูกศิษย์ หรือชื่นชมครูที่เดินทางไปสอนหนังสือในพื้นที่ห่างไกล แต่นานแล้วที่สื่อบันเทิงจะกล้ากลับมาซักถามว่าครูไทยในปัจจุบันกำลังเผชิญกับอุปสรรคใดบ้าง เพราะการเป็นครูในพื้นที่ทุรกันดารอาจไม่ได้โรแมนติกอย่างที่ถูกนำเสนอ ครูในบางโรงเรียนต้องรับหน้าที่มากมายนอกเหนือจากการสอนหนังสือ เช่น เวรยามกลางคืน ทำอาหาร งานเอกสารต่างๆ แต่สวัสดิการและค่าจ้างกลับไม่ได้สมเหตุสมผล เพราะในภาพยนตร์ไม่เคยเปิดเผยให้เห็นผลลัพธ์ที่ตามมาจากการเสียสละของครูเหล่านั้น

ในปัจจุบัน ครูอาจไม่ได้รู้สึกเจ็บปวดที่ถูกเปรียบเทียบกับเรือจ้างอีกต่อไป แต่พวกเขาอาจรู้สึกเจ็บปวดมากกว่าหากค่าจ้างและสวัสดิการไม่ได้สมน้ำสมเนื้อกับภาระหน้าที่ที่รับผิดชอบ เพราะถ้าครูยังคงต้องรับบทผู้เสียสละอยู่ในปัจจุบัน มันอาจเป็นสัญญาณว่าการศึกษาของไทยอาจยังไม่พร้อมที่จะก้าวเดินต่อไปในเร็ววันนี้