การสอบ “ครูผู้ช่วย ภาค ข” ประจำปี 2568 ของ สพฐ. และสายอาชีวศึกษา เป็นอีกหนึ่งสนามสำคัญสำหรับครูรุ่นใหม่ เพราะนอกจากจะทดสอบความเชี่ยวชาญเฉพาะทางแล้ว ยังเน้นวัดวิสัยทัศน์ ทักษะวิชาการ และความสามารถในการประยุกต์ใช้ความรู้กับสถานการณ์จริง โดยเฉพาะ “ภาคความรู้ความสามารถเกี่ยวกับวิชาการศึกษา (ภาค ข)” ที่มีบทบาทชี้วัดความพร้อมสู่การเป็นครูที่ดีในศตวรรษที่ 21
บทความนี้ ครูเชียงรายรวบรวมและแจกชุดข้อสอบตัวอย่าง พร้อมเฉลย สำหรับใช้ทบทวนและฝึกฝน ครอบคลุมหัวข้อสำคัญ อาทิ แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง จิตวิทยาการศึกษา หลักการสอนแบบผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง การประเมินผล ผลงานวิจัยในชั้นเรียน และการประกันคุณภาพการศึกษา เพื่อช่วยให้ผู้เตรียมสอบเข้าใจลักษณะข้อสอบ ทบทวนได้ตรงจุด และพร้อมรับมือข้อสอบจริง
1. การเปลี่ยนแปลงบริบทของโลก สังคม และแนวคิดของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
- แนวคิด “เศรษฐกิจพอเพียง” เน้นหลักสำคัญใดมากที่สุด
ก. ความมั่งคั่ง
ข. ความพอประมาณ
ค. การแข่งขัน
ง. ความสำเร็จสูงสุด
เฉลย: ข - ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในสังคมไทยยุคใหม่คือข้อใด
ก. เทคโนโลยีสารสนเทศ
ข. ประเพณีวัฒนธรรม
ค. ศาสนา
ง. ภูมิอากาศ
เฉลย: ก - การนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในโรงเรียนควรเน้นผลลัพธ์หลักใด
ก. การแข่งขันกับต่างประเทศ
ข. สมดุลชีวิตและจิตใจ
ค. การผลิตเพื่อส่งออก
ง. การปฏิรูปโครงสร้างชาติ
เฉลย: ข - สังคมโลกยุคใหม่ส่งผลกระทบต่อการจัดการศึกษาอย่างไร
ก. เอื้อแต่ด้านวิชาการ
ข. สร้างความหลากหลายและความเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว
ค. เน้นการฟังอย่างเดียว
ง. ลดบทบาทครู
เฉลย: ข - สาระสำคัญของแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง มีองค์ประกอบใดบ้าง
ก. พอประมาณ มีเหตุผล มีภูมิคุ้มกัน
ข. ระยะยาว
ค. การแข่งขัน
ง. เทคโนโลยี
เฉลย: ก
2. จิตวิทยาพัฒนาการ จิตวิทยาการศึกษา และจิตวิทยาให้คำปรึกษา
- ทฤษฎีของ Erikson มุ่งเน้นเรื่องอะไร
ก. พัฒนาการทางสังคมและอารมณ์
ข. เชาวน์ปัญญาตามอายุ
ค. การเรียนรู้ตามสภาพแวดล้อม
ง. การขัดเกลาทางเพศ
เฉลย: ก - ถ้าพบว่านักเรียนไม่มีแรงจูงใจ ควรใช้วิธีใด
ก. ลงโทษ
ข. ให้รางวัลและสร้างเป้าหมาย
ค. ตักเตือนอย่างรุนแรง
ง. ลดเวลาเรียน
เฉลย: ข - “Zone of Proximal Development” ของ Vygotsky คือข้อใด
ก. การเรียนรู้แบบเดี่ยว
ข. พื้นที่ที่เด็กเรียนรู้ได้ดีที่สุดเมื่อมีผู้ช่วย
ค. การทดลองซ้ำ
ง. ทฤษฎีวิเคราะห์
เฉลย: ข - ตัวอย่างของการให้คำปรึกษาในโรงเรียนที่ถูกต้อง คือ
ก. บังคับนักเรียนให้ทำตามครู
ข. รับฟัง-ตั้งคำถาม-ช่วยหาทางเลือก
ค. แจ้งผู้ปกครองทุกราย
ง. สั่งจดบันทึก
เฉลย: ข - ข้อใดช่วยพัฒนาศักยภาพผู้เรียนมากที่สุด
ก. การเชื่อมั่นและให้กำลังใจ
ข. รายงานผลทุกครั้ง
ค. การจับผิด
ง. ลงโทษ
เฉลย: ก
3. หลักการสอนที่เน้นคิดวิเคราะห์และจัดการเรียนรู้แบบผู้เรียนเป็นสำคัญ
- คุณลักษณะสำคัญของ “การเรียนรู้แบบผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง” คือ
ก. ครูเป็นผู้ถ่ายทอดสาร
ข. นักเรียนแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง
ค. สอนตามตำรา
ง. เน้นสอบปลายภาค
เฉลย: ข - “Thinking Skills” หมายถึง
ก. การคิดแบบท่องจำ
ข. การคิดวิเคราะห์-สังเคราะห์-ประเมิน
ค. จำความรู้
ง. วางแผน
เฉลย: ข - กระบวนการสอนแบบ Active Learning คือ
ก. การบรรยายให้ฟัง
ข. เน้นกิจกรรม ให้ผู้เรียนปฏิบัติจริง
ค. สืบค้นออนไลน์
ง. ดูคลิป
เฉลย: ข - ถ้าต้องการสอนให้ผู้เรียนคิดวิเคราะห์ ควรเลือกกิจกรรมใด
ก. ถามคำถามปลายปิด
ข. ถกเถียง-อภิปราย
ค. ฟังวิทยุ
ง. อ่านหนังสือ
เฉลย: ข - การสอนที่ส่งเสริมคิดวิเคราะห์มีประโยชน์คือ
ก. นักเรียนกล้าคิด-กล้าแสดงออก
ข. จำเนื้อหาเก่ง
ค. สอบได้คะแนนดี
ง. เชื่อฟังครูทุกอย่าง
เฉลย: ก
4. การวัดประเมินผลการเรียนรู้และการวิจัยเพื่อแก้ปัญหา
- การประเมินผลแบบ “เน้นกระบวนการ” ได้รับความสำคัญในยุคใด
ก. สังคมอุตสาหกรรม
ข. สังคมฐานความรู้
ค. สังคมอดีต
ง. ไม่มีข้อถูก
เฉลย: ข - การวัดผลแบบ “Rubric” เน้นอะไร
ก. ใช้คะแนนดิบ
ข. ตัวชี้วัดเป็นระดับคุณภาพงาน
ค. จำนวนข้อถูก
ง. คะแนนเฉลี่ย
เฉลย: ข - การวิจัยในชั้นเรียน (Classroom Action Research) มีเป้าหมายข้อใด
ก. ตีพิมพ์
ข. พัฒนาผู้เรียน/แก้ปัญหาเฉพาะหน้า
ค. ได้รางวัล
ง. ใช้เฉพาะนักวิจัย
เฉลย: ข - ข้อใดเป็นวิธีประเมินที่เหมาะกับผู้เรียนต่างศักยภาพ
ก. ใช้ข้อสอบมี่เดียว
ข. ประเมินตามความก้าวหน้าแต่ละคน
ค. สุ่มเลือก
ง. แสดงผลงานหน้าชั้น
เฉลย: ข - ผลการประเมินควรนำไปปรับปรุงสิ่งใดเป็นหลัก
ก. พฤติกรรมผู้สอนและการเรียนรู้ผู้เรียน
ข. ชั้นเรียน
ค. บรรยากาศโรงเรียน
ง. ทัศนคติครู
เฉลย: ก
5. การออกแบบและการดำเนินการเกี่ยวกับงานประกันคุณภาพการศึกษา
- หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับประกันคุณภาพภายในโรงเรียนโดยตรงคือ
ก. คณะกรรมการสถานศึกษา
ข. คณะทำงานประกันคุณภาพ
ค. ผู้อำนวยการ
ง. สำนักงานเขตพื้นที่
เฉลย: ข - การประกันคุณภาพการศึกษา มีองค์ประกอบสำคัญกี่ด้าน
ก. 1 ด้าน
ข. 2 ด้าน
ค. 3 ด้าน
ง. 4 ด้าน
เฉลย: ค
[มักประกอบด้วย การประกันคุณภาพภายใน, การประกันคุณภาพภายนอก, และการพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่อง] - หลักการประกันคุณภาพ “PDCA” หมายถึง
ก. Plan-Do-Check-Act
ข. Product-Develop-Correct-Assign
ค. Passive-Direct-Create-Act
ง. ไม่มีข้อถูก
เฉลย: ก - ประโยชน์ของการประกันคุณภาพการศึกษาต่อผู้เรียนคือ
ก. ยกระดับมาตรฐานการเรียนรู้
ข. ลดภาระครู
ค. เพิ่มงานเอกสาร
ง. สร้างชื่อเสียงโรงเรียน
เฉลย: ก - การติดตาม-ประเมินผลการดำเนินงานประกันคุณภาพควรทำอย่างไร
ก. รายงานสรุปตามจริง ตรวจสอบได้
ข. เขียนแค่ปีละครั้ง
ค. จำกัดเฉพาะฝ่ายบริหาร
ง. รอหน่วยงานต้นสังกัด
เฉลย: ก
26. ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงว่าด้วย “ความพอประมาณ” เน้นให้ผู้เรียนเห็นความสำคัญเรื่องใด
ก. ความหรูหรา
ข. ความมัธยัสถ์
ค. ความทะเยอทะยาน
ง. ความโดดเด่น
เฉลย: ข
27. “ภูมิคุ้มกัน” ในปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง คือการเตรียมตัวให้พร้อมรับมือกับอะไร
ก. การแข่งขัน
ข. การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบต่างๆ
ค. เงินเฟ้อ
ง. วิทยาศาสตร์
เฉลย: ข
28. ข้อใดต่อไปนี้สะท้อนหลักเศรษฐกิจพอเพียงในสถานศึกษา
ก. แข่งจัดกิจกรรมใหญ่เพื่อชื่อเสียง
ข. รณรงค์ใช้น้ำประปาอย่างประหยัด
ค. สั่งซื้อคอมพิวเตอร์ใหม่ครั้งละมากๆ
ง. จัดทัศนศึกษาเมืองนอกประจำปีทุกห้อง
เฉลย: ข
29. Maslow ชี้ว่าความต้องการลำดับสูงสุดของมนุษย์คืออะไร
ก. ความรัก
ข. ความมั่นใจ
ค. การยอมรับ
ง. การรู้คุณค่าตนเอง (Self-actualization)
เฉลย: ง
30. ถ้านักเรียนมีพฤติกรรมก้าวร้าว เบื้องต้นครูควรทำอย่างไร
ก. ลงโทษรุนแรง
ข. ปรึกษาเชิงสนทนา
ค. แยกออกจากกลุ่ม
ง. แจ้งผู้ปกครองทันที
เฉลย: ข
31. ตามทฤษฎี Piaget ช่วง Concrete operational stage เด็กมีลักษณะอย่างไร
ก. คิดแบบนามธรรม
ข. คิดเชิงรูปธรรมและเริ่มแก้ปัญหาเป็นระบบ
ค. เพ้อฝัน
ง. เชื่อฟังมากขึ้น
เฉลย: ข
32. ลักษณะคำปรึกษาที่สร้างสรรค์ในโรงเรียนคือข้อใด
ก. ตัดสินนักเรียน
ข. เป็นกลาง รับฟัง ไม่ตัดสิน
ค. บังคับทำตาม
ง. ทบทวนแต่ข้อผิดพลาด
เฉลย: ข
33. หากพบนักเรียนเรียนถดถอยหรือล้าหลังจากเพื่อน ครูควรทำอย่างไร
ก. หาสาเหตุและร่วมมือกับครอบครัว
ข. ประกาศคะแนนหน้าชั้น
ค. ตัดคะแนน
ง. ลดภาระงาน
เฉลย: ก
34. การจัดการเรียนรู้โดยใช้แนวคิดพหุปัญญา (Multiple Intelligences) ช่วยส่งเสริมอะไร
ก. เชาวน์ปัญญาด้านเดียว
ข. ทักษะหลากหลายตามศักยภาพแต่ละคน
ค. ความจำ
ง. ผลสัมฤทธิ์เฉพาะวิชาการ
เฉลย: ข
35. กิจกรรมใดเหมาะสมที่สุดกับการพัฒนาการคิดวิเคราะห์ของผู้เรียน
ก. ใช้ Mind Map
ข. เลคเชอร์อย่างเดียว
ค. เดาคำตอบ
ง. ท่องจำเนื้อหา
เฉลย: ก
36. หลักการสอนแบบ STEM ส่งเสริมเรื่องใด
ก. การท่องจำ
ข. ทักษะบูรณาการและนวัตกรรม
ค. เขียนเร็ว
ง. การแข่งขัน
เฉลย: ข
37. Problem-based learning เน้นอะไร
ก. ครูเป็นศูนย์กลาง
ข. ผู้เรียนแก้ปัญหาร่วมกัน
ค. การทดลองอย่างเดียว
ง. การแข่งขัน
เฉลย: ข
38. เป้าหมายสำคัญของ Active Learning คืออะไร
ก. นักเรียนมีส่วนร่วมคิดและลงมือปฏิบัติจริง
ข. การฟังบรรยาย
ค. การท่องเนื้อหา
ง. เขียนคำตอบตาม
เฉลย: ก
39. ตัวอย่างคำถามปลายเปิดที่ช่วยสร้างการคิดวิเคราะห์คือข้อใด
ก. กรุงเทพฯเป็นเมืองหลวงอะไร
ข. คุณมีความคิดเห็นอย่างไรต่อปัญหาขยะโรงเรียน
ค. 2+2 เท่ากับอะไร
ง. วันชาติไทยคือวันอะไร
เฉลย: ข
40. การสอดแทรก Soft Skills ในห้องเรียนช่วยพัฒนาอะไร
ก. ทักษะชีวิตและปรับตัวในสังคม
ข. ความจำ
ค. คิดเชิงทฤษฎี
ง. การแข่งขัน
เฉลย: ก
41. Assessment for Learning คือ
ก. ประเมินเพื่อนับคะแนน
ข. ประเมินเพื่อพัฒนานักเรียนระหว่างเรียน
ค. ประเมินผลงานปลายภาค
ง. ตรวจสอบทบทวน
เฉลย: ข
42. ข้อใดไม่ใช่การประเมินทางเลือก (Alternative Assessment)
ก. พอร์ตโฟลิโอ
ข. โครงงาน
ค. ข้อสอบปรนัย
ง. การประเมินจากผลงาน
เฉลย: ค
43. เหตุใดจึงต้องประเมินผลการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง
ก. เพื่อติดตามและพัฒนานักเรียน
ข. ให้คะแนนสูง
ค. จำกัดเฉพาะหัวข้อ
ง. ให้ครูสบาย
เฉลย: ก
44. ขั้นแรกของการทำวิจัยในชั้นเรียนควรเป็นอย่างไร
ก. เลือกหัวข้อจากปัญหาจริง
ข. หาแบบสอบถาม
ค. ดูงานอื่นๆ
ง. สุ่มประเด็น
เฉลย: ก
45. ประโยชน์ของการจัด Research-Based Learning คืออะไร
ก. นักเรียนสร้างองค์ความรู้เอง
ข. ท่องเนื้อหาตามคู่มือ
ค. ทำรายงานเดี่ยว
ง. เน้นคะแนน
เฉลย: ก
46. องค์ประกอบสำคัญของการประกันคุณภาพการศึกษาภายในโรงเรียนคืออะไร
ก. การทบทวนตนเอง (SAR)
ข. เขียนรายงานปีละครั้ง
ค. การลงโทษครู
ง. กำหนดผู้ประเมิน
เฉลย: ก
47. ภารกิจสำคัญของครูในการประกันคุณภาพคือข้อใด
ก. สอนตามหลักสูตรเท่านั้น
ข. จัดเก็บหลักฐานการจัดการเรียนการสอน
ค. ตัดสินใจแทนผู้อำนวยการ
ง. ประเมินผลรายปี
เฉลย: ข
48. Stakeholders ในการประกันคุณภาพประกอบด้วยใครบ้าง
ก. ครู
ข. ครู นักเรียน ผู้ปกครอง ชุมชน
ค. นักเรียน
ง. ผู้อำนวยการ
เฉลย: ข
49. เครื่องมือสำคัญที่ใช้ประเมินคุณภาพในโรงเรียนทุกปีคืออะไร
ก. SAR (Self Assessment Report)
ข. คะแนน O-NET
ค. แบบสอบถาม
ง. รายงานผลกีฬา
เฉลย: ก
50. การพัฒนาคุณภาพการศึกษาที่ดีควรเน้นอย่างไร
ก. พัฒนาอย่างต่อเนื่องและปรับปรุงเสมอ
ข. พัฒนาเฉพาะครั้งเดียว
ค. ใช้เทคโนโลยีอย่างเดียว
ง. เปรียบเทียบกับโรงเรียนอื่น
เฉลย: ก
ข้อสอบและเฉลยที่แจกในบทความนี้ อิงหลักสูตรและแนวทางการออกข้อสอบล่าสุดปี 2568 เนื้อหาและรูปแบบข้อสอบครอบคลุมครบถ้วนทุกหมวด ทั้งยังเน้นที่การคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา ไปจนถึงการนำความรู้ไปใช้จริงในบริบทการศึกษา ช่วยให้ผู้สอบทบทวน เตรียมพร้อมอย่างมั่นใจ เหมาะทั้งสำหรับการฝึกฝนด้วยตนเอง หรือใช้ในการติวกลุ่ม
ข้อสอบชุดนี้จึงเหมาะสุดสำหรับครูผู้ช่วยหรือผู้ที่ต้องการเพิ่มคะแนนสอบภาค ข ทุกสาย เน้นความถูกต้อง ทันสมัย เป็นแนวทางเตรียมตัวสอบปีนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
