สุนทรภู่ หรือ พระสุนทรโวหาร ถือเป็นกวีเอกของไทยที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วแผ่นดิน ด้วยผลงานทางวรรณกรรมอันทรงคุณค่ามากมาย ที่สร้างสรรค์ขึ้นตลอดช่วงชีวิต 69 ปีของท่าน สุนทรภู่ได้รับการยกย่องให้เป็นกวี 4 แผ่นดิน ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ วรรณกรรมอมตะของท่านได้สร้างคุณูปการอย่างใหญ่หลวงต่อวงการกวีไทย และยังคงเป็นมรดกทางปัญญาที่ล้ำค่าสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน
ชีวประวัติของสุนทรภู่
กำเนิดและวัยเยาว์
– เกิดเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2329 ในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์
– บิดามารดาหย่าร้างกันตั้งแต่ยังเยาว์วัย ทำให้ต้องอาศัยอยู่กับมารดาในพระราชวังหลวง
– เริ่มเรียนหนังสือกับพระที่วัดชีปะขาว (วัดศรีสุดาราม) ตั้งแต่เด็ก และแสดงพรสวรรค์ด้านการแต่งกลอนตั้งแต่ยังหนุ่ม
การรับราชการและงานกวี
– รับราชการเป็นเสมียนในกรมพระคลังสวน แต่มักทุ่มเทเวลาไปกับการแต่งกลอนมากกว่างานประจำ – เคยถูกจำคุกฐานทำร้ายญาติผู้ใหญ่ แต่ได้รับการอภัยโทษและกลับมารับราชการใหม่ในกรมพระอาลักษณ์ – แสดงฝีมือการแต่งกลอนจนเป็นที่ชื่นชมของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นขุนสุนทรโวหาร – มีบทบาทสำคัญในการฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรมต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ร่วมแต่งวรรณคดีสำคัญหลายเรื่อง
ช่วงบวชและปลายชีวิต
– หลังสิ้นรัชกาลที่ 2 ได้ลาออกบวชเป็นเวลานานถึง 18 ปี ระหว่างนั้นได้ธุดงค์และแต่งนิราศมากมาย
– เมื่อลาสิกขากลับมารับราชการอีกครั้ง ได้รับความอุปถัมภ์จากเชื้อพระวงศ์หลายพระองค์
– ในสมัยรัชกาลที่ 4 ดำรงตำแหน่ง พระสุนทรโวหาร เจ้ากรมอาลักษณ์ฝ่ายพระราชวังบวร
– สิ้นชีวิตเมื่อปี พ.ศ. 2398 รวมอายุได้ 69 ปี
ผลงานสำคัญของสุนทรภู่
1. นิราศ – มีการแต่งนิราศหลากหลายเรื่อง เช่น นิราศเมืองแกลง นิราศภูเขาทอง นิราศสุพรรณ นิราศพระบาท ฯลฯ
2. นิทาน – เช่น เรื่องพระอภัยมณี เรื่องโคบุตร เรื่องพระไชยสุริยา เรื่องสิงหไกรภพ
3. สุภาษิต – อาทิ สวัสดิรักษา สุภาษิตสอนหญิง
4. เพลงยาว – เช่น เพลงยาวถวายโอวาท
5. บทละคร – เช่น เรื่องอภัยณุรา
6. บทเสภา – เช่น เรื่องขุนช้างขุนแผน เรื่องพระราชพงศาวดาร
7. บทเห่กล่อม – เพื่อขับกล่อมพระบรรทมเจ้านายในราชสำนัก
บทสรุป
สุนทรภู่นับเป็นกวีเอกคนสำคัญของไทย ผู้สร้างสรรค์ผลงานอมตะไว้มากมาย ครอบคลุมหลากหลายรูปแบบ ทั้งนิราศ นิทาน สุภาษิต บทละคร บทเสภา ฯลฯ วรรณกรรมของท่านมีคุณค่าทางปัญญา สะท้อนความงดงามของภาษาและวัฒนธรรมไทย สมควรแก่การศึกษาเรียนรู้สืบทอดต่อไป ในปี พ.ศ. 2529 ยูเนสโกได้ยกย่องให้สุนทรภู่เป็นบุคคลสำคัญของโลกด้านวรรณกรรม เพื่อเชิดชูเกียรติคุณและผลงานอันทรงคุณค่าของท่าน ซึ่งจะคงอยู่ในความทรงจำของชาวไทยตราบนานเท่านาน
อ้างอิง
– วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. “สุนทรภู่“. สืบค้นเมื่อ 26 มิถุนายน 2566.
