นวัตกรรมสร้างสรรค์คนดี “สานต่อวิถีพอเพียง สู่นวัตวิถีการเรียนรู้ ด้วยกระบวนการ DTS SANTOR Model”

1.ความสำคัญของผลงานนวัตกรรมที่นำเสนอ             “พอเพียง มีความหมายกว้างขวางยิ่งกว่านี้อีก คือคำว่าพอ ก็พอเพียงนี้ก็พอแค่นั้นเอง คนเราถ้าพอในความต้องการก็มีความโลภน้อย เมื่อมีความโลภน้อยก็เบียดเบียนคนอื่นน้อย ถ้าประเทศใดมีความคิดอันนี้ มีความคิดว่าทำอะไรต้องพอเพียง หมายความว่าพอประมาณ ซื่อตรง ไม่โลภอย่างมาก คนเราก็อยู่เป็นสุข พอเพียงนี้อาจจะมี มีมากอาจจะมีของหรูหราก็ได้ แต่ว่าต้องไม่ไปเบียดเบียนคนอื่น ” (พระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษาณ ศาลาดุสิดาลัย วันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๔๑ )           การศึกษาสมัยใหม่ตามแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579 มีเป้าหมายให้พัฒนาผู้เรียนทุกด้านทั้งทางร่างกาย จิตใจ สติปัญญา รวมถึงจิตวิญญาณ พร้อมทั้งยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง โดยนําทางสายกลางบนพื้นฐานของความสมดุลพอดี พอประมาณ มีเหตุผล และความรอบรู้เท่าทันโลกให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนและความอยู่ดีมีสุขของคนไทยการบูรณาการแบบองค์รวมที่ยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนาอย่างมีดุลยภาพ เพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์(Globalization) กับวัฒนธรรมการบริโภคซึ่งความพอเพียง หมายถึงความพอประมาณ ความมีเหตุผล รวมถึงความจําเป็นที่จะต้องมีระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดีต่อการกระทบใด ๆ อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายในภายนอก ทั้งนี้ ต้องอาศัยความรอบรู้ ความรอบคอบ และความระมัดระวังอย่างยิ่ง ในการนําวิชาการต่าง ๆ มาใช้ในการวางแผนและการดําเนินการทุกขั้นตอน และขณะเดียวกันจะต้องเสริมสร้างพื้นฐานจิตใจของคนในชาติ  นอกจากนี้เศรษฐกิจพอเพียงยังเป็นแนวคิดที่ชี้ให้เห็นการรู้จักพึ่งตนองและการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างเกื้อกูล ไม่ฟุ้งเฟ้อรู้จักประหยัดอดออม มีสติปัญญาและความเพียร รู้จักที่จะใฝ่หาความรู้อยู่เสมอและรู้จักที่จะใช้ความรู้ รอบคอบและระมัดระวังรวมทั้งตระหนักถึงความจําเป็นและความพอดีกับฐานะของตนเอง           การพัฒนาคุณภาพคนในสงคมไทยโดยยึดจุดนี้เป็น “ศูนย์กลางการพัฒนา” มุ่งสร้างคุณภาพชีวิตและสุขภาวะที่ดีสำหรับคนไทย พัฒนาคนให้เป็นคนที่สมบูรณ์  มีวินัย ใฝ่รู้ มีความรู้ มีทักษะ มีความคิดสร้างสรรค์  มีทัศนคติที่ดีรับผิดชอบต่อสังคม มีจริยธรรมและคุณธรรม มีความพร้อมทั้งด้านร่างกาย สติปัญญาอารมณ์และศีลธรรม สามารถก้าวทันการเปลี่ยนแปลงเพื่อนำไปสู่สังคมฐานความรู้ได้อย่างมั่นคง แนวการพัฒนาคนดังกล่าวคือมุ่งเตรียมเด็กและเยาวชนให้มีพื้นฐานจิตใจที่ดีงาม มีทักษะและทัศนคติที่เป็นค่านิยมที่ดีมีสุขภาพร่างกายและจิตใจที่สมบูรณ์มีความเจริญเติบโตทางจิตวิญญาณ มีจิตสาธารณะและทำประโยชน์ต่อส่วนรวม พร้อมทั้งมีสมรรถนะ ทักษะและความรู้พื้นฐานที่จำเป็นในการดำรงชีวิต อันจะส่งผลต่อการพัฒนาประเทศอย่างมั่นคงและยั่งยืน ซึ่งแนวทางดังกลาวสอดคลองกับนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ ภายใต้หลักการ” การศึกษาเพื่อความเป็นเลิศ และการศึกษาเพื่อความมั่นคงของชีวิต ต่อยอดการพัฒนาคุณภาพการศึกษาทุกระดับให้ทันสมัย ได้มาตรฐานสากล ภายใต้แนวคิด “ปฏิวัติการศึกษา แก้ปัญหาประเทศ” เพื่อพัฒนาคนไทยทุกคนในทุกช่วงวัยให้ “ฉลาดรู้ ฉลาดคิด ฉลาดทำ” มีศักยภาพและความพร้อมสนับสนุนการพัฒนาประเทศให้ “มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน” พัฒนาระบบการศึกษาที่ยืดหยุ่นตอบโจทย์ศักยภาพผู้เรียน พัฒนาทักษะที่ใช้ประโยชน์ได้ในชีวิตจริงของผู้เรียน มีรายได้ระหว่างเรียน จบแล้วมีงานทำ (Learn to Earn)  นำเทคโนโลยีที่ทันสมัยและเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาช่วยในการจัดการเรียนรู้ การพัฒนาทักษะดิจิทัล ตลอดจนสร้างโอกาสให้คนทุกช่วงวัยเข้าถึงการศึกษาและการฝึกอบรมอย่างเท่าเทียมและมีคุณภาพ ตั้งแต่การศึกษาปฐมวัยจนถึงการศึกษาตลอดชีวิต พร้อมการพัฒนาทักษะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การคิดวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล และทักษะอาชีพที่จำเป็นแห่งอนาคต (Future Skill)           จากนโยบายสู่การขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรมสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 1 “องค์กรคุณธรรม นำคุณภาพ” ภายใต้วิสัยทัศน์ที่มุ่งเน้นการพัฒนาคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐานให้ได้มาตรฐานสากล พร้อมทั้งส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความเป็นไทยควบคู่ไปกับการสร้างความเข้มแข็งของชุมชน เพื่อให้นักเรียนเป็นผู้มีความรู้ ความสามารถ มีคุณธรรม และเป็นพลเมืองที่ดีของชาติ            โรงเรียนวัดดอนไข่เต่า ในฐานะแหล่งปลูกฝังแนวคิดและจิตสำนึกด้านคุณธรรมจริยธรรมแก่ผู้เรียนอย่างเป็นระบบ โดยดำเนินการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน พบว่า นักเรียนส่วนใหญ่ซื้อสิ่งของที่ไม่จําเป็นต่อการใช้งานในชีวิตประจำวัน ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยเกินความจําเป็น ไม่รู้จักประหยัดออดออม ขาดการเตรียมพร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงในชีวิตประจำวัน จากการจัดการเรียนการสอนสะท้อนให้เห็นว่าคุณลักษณะความพอเพียง เช่น ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกันของนักเรียน ยังไม่ได้รับการปลูกฝังอย่างเป็นระบบ นักเรียนหลายคนขาดทักษะในการบริหารจัดการทรัพยากรส่วนตัว ขาดการตระหนักรู้ถึงคุณค่าของความพอเพียง และมีแนวโน้มที่จะใช้จ่ายอย่างฟุ่มเฟือยหรือขาดการวางแผนการใช้ทรัพยากรอย่างรอบคอบ ดังนั้น ผู้พัฒนานวัตกรรมจึงเล็งเห็นถึงความสำคัญของการส่งเสริมและพัฒนาให้นักเรียนมีคุณธรรมจริยธรรมที่ดีงามควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณลักษณะความพอเพียงของนักเรียน ความซื่อสัตย์สุจริต ความรับผิดชอบ และจิตสาธารณะ รู้จักพึ่งตนองและการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างเกื้อกูล ไม่ฟุ้งเฟ้อรู้จักประหยัดอดออม มีสติปัญญาและความเพียร รู้จักที่จะใฝ่หาความรู้อยู่เสมอและรู้จักที่จะใช้ความรู้ รอบคอบและระมัดระวังรวมทั้งตระหนักถึงความจําเป็นและความพอดีกับฐานะของตนเองได้อย่างเป็นรูปธรรม           ดังนั้นการประยุกต์ใช้การเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เป็นหลักการจัดการเรียนการสอนที่เน้นการจัดการเรียนรู้ด้วยเทคนิควิธีที่หลากหลาย โดยให้ความสำคัญกับผู้เรียนได้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการเพื่อให้เกิดปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้สอนกับผู้เรียนและผู้เรียนด้วยกันเอง เน้นการเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริงและใช้การสนทนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในการ “สานต่อวิถีพอเพียง สู่นวัตวิถีการเรียนรู้ ด้วยกระบวนการ DTS SANTOR Model ( “การพัฒนา” เสริมสร้างแนวคิดและพฤติกรรมความพอเพียง “การเปลี่ยนแปลง” ฝึกปฏิบัติจริงและเปลี่ยนแนวคิดให้เป็นพฤติกรรม และ “ความยั่งยืน” สร้างการเรียนรู้แบบต่อเนื่องให้กลายเป็นอุดมการณ์ภายใน เพื่อให้ผู้เรียนดำเนินชีวิตอย่างมีคุณภาพและมีความรับผิดชอบต่อตนเองและสังคมอย่างแท้จริง พัฒนาคุณลักษณะความพอเพียงตามหลักความพอเพียง  ความซื่อสัตย์สุจริต ความรับผิดชอบ และจิตสาธารณะ ของนักเรียนที่จะเติบโตเป็นอนาคตของชาติให้ได้รับการปลูกฝังและส่งเสริมคุณลักษณะที่พึงประสงค์พัฒนาให้เป็นคนเก่ง คนดี และเป็นที่ยอมรับขอังสังคมต่อไปในอนาคต