กระบวนการการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 The process of community participation in Resource mobilization Education Wadtadindang School.

 
กระบวนการการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง
สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2
The process of community participation in
Resource mobilization Education Wadtadindang School.
อังศุธร การสมเนตร์.
ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดท่าดินแดง
สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2
บทคัดย่อ
            การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพกระบวน การมีส่วน ร่วมของ
คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียน
วัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 2) ศึกษา
พัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดม
ทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
พระนครศรีอยุธยา เขต 2 3) ศึกษาการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการ
ส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 ตามรูปแบบการบริหาร PDCA กลุ่มผู้ศึกษา (Research
Participant) ประกอบด้วย ผู้ศึกษา (ผู้อำนวยการโรงเรียน) ครูและบุคลากรในโรงเรียนที่ร่วมศึกษา
จำนวน 8 คน รวม 9 คน 2) กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ประกอบด้วยบุคคลสำคัญ ดังนี้ 1) ผู้ศึกษา
(ผู้อำนวยการโรงเรียน) 2) ครูและบุคลากร จำนวน 8 คน 3) คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
จำนวน 7 คน (ไม่นับรวม ผู้อำนวยการโรงเรียน และผู้แทนครู) 4) ผู้ปกครองนักเรียนทุกคน จำนวน
77 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามและแบบบันทึกการประชุมกลุ่มย่อย สถิติที่ใช้ คือ
ความถี่ ค่าร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลจากความคิดเห็นของการมีส่วนร่วมของชุมชน
ในการระดมการทรัพยากรทางการศึกษา กระบวนการ ตามรูปแบบการบริหาร PDCA เพิ่มเติม และประชุมกลุ่มย่อย นำผลมาสรุปเป็นความเรียง ผลการศึกษาพบว่า

1. สภาพกระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริม

การระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง และพบปัญหาการดำเนินงาน
อยู่ 2 ประเด็น คือ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานไม่มีส่วนร่วมในการระดมทรัพยากรทาง
การศึกษา เช่น เงิน วัสดุ อุปกรณ์ และการระดมวิทยากรภายนอกและภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมสอนใน
สถานศึกษา

1. การพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการ

ส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 โดยใช้การประชุมอบรมให้ความรู้ ซึ่งทำให้คณะกรรมการ
สถานศึกษาขั้นพื้นฐานมีความรู้ความเข้าใจและมีพฤติกรรมการมีส่วนร่วมมากขึ้น

1. การมีส่วนร่วมของของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดม

ทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
พระนครศรีอยุธยา เขต 2 โดยภาพรวมต้องการมีส่วนร่วมในส่งเสริมการระดมทรัพยากรทาง
การศึกษาในระดับมากที่สุด และมีกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการระดมทรัพยากรทาง
การศึกษา ตามรูปแบบการบริหาร PDCA พบว่า
          3.1 ด้านการวางแผน (Plan) ควรส่งเสริมให้โรงเรียนให้ความสำคัญกับการวาง
แผนการระดมทรัพยากร โดยกำหนดเป็นนโยบายหรือแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียนในการ
ระดมทรัพยากรอย่างเป็นรูปธรรม ควรมีการประชาสัมพันธ์ให้ชุมชนและผู้เกี่ยวข้องได้ทราบถึง
ความสำคัญกับการวางแผนการระดมทรัพยากรและเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายการระดม
ทรัพยากรทางการศึกษาของโรงเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
          3.2 ด้านการปฏิบัติตามแผน (Do) ควรส่งเสริมให้มีการเพิ่มทักษะ เพิ่มศักยภาพของ
บุคลากรเกี่ยวกับการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของโรงเรียน และสรรหาบุคลากรให้เพียงพอใน
การปฏิบัติตามแผนในการระดมทรัพยากรทางการศึกษา และมีการจัดทำเครือข่ายในการระดม
ทรัพยากรจากองค์กรต่างๆทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา เช่น เครือข่ายรุ่นของศิษย์เก่า
เครือข่ายผู้ให้การสนับสนุน เป็นต้น
          3.3 ด้านการตรวจสอบและประเมินผล (Check) ควรส่งเสริมให้มีหน่วยงานเข้าไป
ตรวจสอบ ติดตามและประเมินผลการใช้จ่ายงบประมาณ เพื่อให้การใช้งบประมาณเป็นไปตาม
วัตถุประสงค์ในการระดมทรัพยากรทางการศึกษา เปิดโอกาสให้ชุมชน ภาคเอกชน เข้ามีส่วนในการ
พัฒนา ปรับปรุง ซ่อมแซมอาคารเรียนและภูมิทัศน์ และจัดหาวัสดุครุภัณฑ์ในการจัดการเรียน
การสอน โดยงบประมาณของชุมชนเอง ภายใต้ความเห็นชอบของคณะกรรมการสถานศึกษา
ขั้นพื้นฐาน และเปิดโอกาสให้ชุมชน ในรูปแบบคณะกรรมการการติดตามผลการดำเนินงาน เข้าร่วม
ตรวจสอบ ติดตามและประเมินผลการใช้จ่าย และการดำเนินงาน งบประมาณเพื่อให้การใช้
งบประมาณเป็นไปตามวัตถุประสงค์ในการระดมทรัพยากรทางการศึกษา
          3.4 ด้านการปรับปรุงแก้ไข (Act) ควรส่งเสริมให้มีการประชาสัมพันธ์ให้ชุมชนและ
ผู้เกี่ยวข้องให้ทราบถึงกิจกรรมการระดมทรัพยากรทางการศึกษา ความขาดแคลนและความต้องการ
ของโรงเรียน เพื่อให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการปรับปรุงแก้ไขในการระดมทรัพยากรทางการศึกษา
ได้อย่างมีประสิทธิภาพมีการประชุมชี้แจง เพื่อสรุปผลการดำเนินงาน พร้อมทั้งหาแนวทางแก้ไข
ปัญหา และหาแนวทางพัฒนาการระดมทรัพยากรทางการศึกษาทุกครั้งหลังเสร็จสิ้นการจัดกิจกรรม
การระดมทรัพยากร จัดทำคู่มือการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของสถานศึกษา และรายงานผลการ
ดำเนินของสถานศึกษาในรูปแบบที่หลากหลาย เพื่อแจ้งแก่ผู้ที่เกี่ยวข้องทราบ
Abstract
The research aimed to : 1) Study the state of the participatory process of the
basic ducation institution committee in promoting educational resource mobilization
of Wadtadindang School. 2) Study the participatory process of the basic education
institution committee in promoting educational resource mobilization of
Wadtadindang School. 3) Study Study the participatory process of the basic
education institution committee in promoting educational resource mobilization of
Wadtadindang School in Deming Cycle. The study groups included 9 teachers, 7
basic school board and 77 parents network. The research instrument used were
divided into 3 types : a focus group discussion, an interview form, and 3)
questionnaire. The statistics used to analyze the data were percentage, mean,
standard deviation and and content analysis.
The results were as follows :

1. The participatory process of the basic education institution committee in

promoting educational resource mobilization of Wadtadindang School, on the whole,
had 2 operational problems: the basic education institution committee had no
participation in the mobilization of educational resources such as money, materials
and supplies; and it had no participation in the mobilization of outside resource
persons and persons with local wisdom to help teach in the school.

1. Regarding the participatory process of the basic education institution

committee in promoting educational resource mobilization of Wadtadindang School,
training was used to impart knowledge and understanding to increase participation of
the basic education institution committee.

1. The level of participatory process of the basic education institution

committee in promoting educational resource mobilization of Wadtadindang School
was at the most high level. participatory process of the basic education institution
committee in promoting educational resource mobilization in Deming Cycle were as
follows :
                  3.1 Planning, Schools should focus on resource mobilization planning,
Establishing an annual policy or action plan, Publicize to the community and related
parties and Participate in formulating policies for mobilizing educational resources.
                  3.2 Doing, Increase skills, increase the potential of personnel, Recruiting
enough personnel to implement the plan and Create a network about Mobilizing
school educational resources
                  3.3 Checking, Departments to check, Track and evaluate budget
spending, Provide opportunities for private community participation in development,
Supply and Give the community an opportunity In the form of a performance
monitoring committee Join check and evaluate spending.
                  3.4 Action, Publicize to the community and related parties the needs
of the school, meeting to clarify the operating results, Find ways to develop and
solve, make a guide to mobilize educational resources and Performance Report.
บทนำ
             การจัดการศึกษาของไทยได้ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของชุมชน และองค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นอย่างมาก โดยได้กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช 2560 หมวด 5 หน้าที่ของรัฐ มาตรา 54 รัฐต้องดำเนินการให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษา
เป็นเวลาสิบสองปี ตั้งแต่ ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับอย่างมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่ายและรัฐต้องดำเนินการให้ประชาชนได้รับการศึกษาตามความต้องการในระบบต่างๆ รวมทั้งส่งเสริม ให้มีการเรียนรู้ตลอดชีวิต และจัดให้มีการร่วมมือกันระหว่างรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคเอกชน ในการจัดการศึกษาทุกระดับ โดยรัฐมีหน้าที่ดำเนินการ กำกับ ส่งเสริม และสนับสนุนให้การจัดการศึกษา ดังกล่าวมีคุณภาพและได้มาตรฐานสากล (สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.2560 : 14) และสอดคล้องกับแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐที่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 และ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2553 ซึ่งเป็นกฎหมายแม่บทในการจัดการศึกษาของประเทศที่สำคัญคือมาตรา 8(2) การจัดการศึกษาให้ยึดหลักสังคมมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษามาตรา 9(6) การจัดระบบโครงสร้างและกระบวนการจัดการศึกษาให้ยึดหลัก “การมีส่วนร่วมของบุคคลครอบครัว ชุมชน” มาตรา 24(6) การจัดกระบวนการเรียนรู้ให้สถานศึกษาประสานความร่วมมือกับบิดามารดา ผู้ปกครอง และบุคคลในชุมชนทุกฝ่าย เพื่อร่วมกันพัฒนาผู้เรียนตามศักยภาพ มาตรา 29 ให้สถานศึกษาร่วมกับบุคคลครอบครัว ชุมชน องค์การชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เอกชน องค์กรเอกชน องค์กรวิชาชีพ สถาบันศาสนา สถานประกอบการและสถาบันสังคมอื่น ส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชนโดยจัดกระบวนการเรียนรู้ภายในชุมชน เพื่อให้ชุมชนมีการจัดการศึกษา อบรม มีการแสวงหาความรู้ ข้อมูล ข่าวสาร และรู้จักเลือกสรรภูมิปัญญาและวิทยาการต่าง ๆ เพื่อพัฒนาชุมชนให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการ รวมทั้งหาวิธีการสนับสนุนให้มีการแลกเปลี่ยนประสบการณ์การพัฒนาระหว่างชุมชนมาตรา 58(1) ได้กำหนดให้รัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา โดยอาจเก็บภาษีอากรเพื่อการศึกษาได้ตามความเหมาะสมตามที่กฎหมายกำหนด รวมทั้งมาตรา 58(2) กำหนดให้บุคคล ครอบครัว และสถาบันต่างๆ ระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษาโดยเป็นผู้จัดและมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา บริจาคทรัพย์สินและทรัพยากรอื่นให้แก่สถานศึกษา และมีส่วนร่วมรับภาระค่าใช้จ่ายทางการศึกษาตามความเหมาะสม
และจำเป็น รวมทั้งให้รัฐและองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นส่งเสริมและให้แรงจูงใจในการระดมทรัพยากรดังกล่าวโดยการสนับสนุนการอุดหนุนและใช้มาตรการลดหย่อนหรือยกเว้นภาษีตามความเหมาะสมและจำเป็น (กระทรวงศึกษาธิการ. 2553 : 7-28) สภาพที่เป็นจริงในปัจจุบันสถานศึกษาของประเทศไทยยังประสบปัญหาในการขาดแคลนทรัพยากรทางการศึกษา เนื่องจากงบประมาณส่วนใหญ่ที่ได้เป็นของรัฐงบประมาณทางการศึกษาปีการศึกษา 2563 ที่ได้จากการอุดหนุนของรัฐบาลน้อยมาก มีเพียงอาหารกลางวันซึ่งได้รับ13,030.81 ล้านบาทอาหารเสริม (นม) ได้รับ 11,287.49 ล้านบาทและเพื่อส่งเสริมศักยภาพทางการศึกษาได้รับ 368.64 ล้านบาท (กระทรวงศึกษาธิการ. 2563 : 14) ซึ่งก็ยังไม่เพียงพอกับความต้องการของสถานศึกษาซึ่งมีเหตุผลมาจากงบประมาณในการจัดทรัพยากรทางการศึกษาของไทยยังจำกัดอยู่ในวงเงินของรัฐซึ่งมีภาระพึ่งพารัฐสูง เอกชนและชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมและช่วยเหลือสนับสนุนการศึกษาน้อยมาก ซึ่งสอดคล้องกับรายงานของ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ (2562: 74) พบว่าการจัดการศึกษายังต้องการให้รัฐบาลจัดสรรงบประมาณสนับสนุนในการจัดการศึกษาเป็นส่วนใหญ่ แสดงถึงความต้องการการสนับสนุนทรัพยากรต่าง ๆ มาใช้ในการพัฒนาคุณภาพทางการศึกษา
และต้องมีการวางแผนการดำเนินงานอย่างเป็นรูปธรรมและต้องดำเนินงานตามแผนอย่างจริงจังการพัฒนารูปแบบงบประมาณทางการศึกษาของประเทศไทย ได้มีการเสนอให้มีการระดมเงินจากแหล่งอื่น ๆ นอกเหนือจากงบประมาณแผ่นดินมาใช้ในการจัดการศึกษาให้มากขึ้นในส่วนของเงินอุดหนุนจากท้องถิ่นควรมีการกระจายอำนาจทางการเงินและการคลัง รวมทั้งการปฏิรูประบบภาษีอากรโดยมีข้อเสนอให้มีการระดมการลงทุนจากภาคเอกชนและผู้เรียนให้มากขึ้น โดยส่งเสริมให้เอกชนเข้ามาลงทุนทางการศึกษาและให้ผู้เรียนเสียค่าเล่าเรียน ให้สะท้อนค่าใช้จ่ายทางการศึกษาให้มากขึ้น ในระดับอุดมศึกษา ส่งเสริมให้องค์กรหรือเอกชนที่มีคุณภาพและประสิทธิภาพจัดการศึกษาให้มากขึ้น โดยรัฐให้การสนับสนุนทางการเงินและความช่วยเหลือทางวิชาการตลอดจนอำนวยความสะดวกเพื่อให้ภาคเอกชนและชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมและมีบทบาทในการจัดการศึกษาให้มากขึ้น (บุญเสริม วีสกุล และคณะ. 2554: 41) การบริหารแบบมีส่วนร่วมในการพัฒนาการศึกษา คือ การร่วมมือกันอย่างจริงจังในการพัฒนาโรงเรียน โดยที่ทุกฝ่ายต้องร่วมคิดร่วมวางแผน ตัดสินใจ คิดค้นแก้ปัญหาร่วมปฏิบัติ ติดตามและประเมินผล และดำเนินการต่าง ๆ ในสังคม รวมตลอดถึงการจัดทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนอย่างเต็มศักยภาพ ส่งเสริมให้คณะครู คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้ปกครอง ผู้นำหมู่บ้าน
องค์การปกครองส่วนท้องถิ่นและภาคเอกชนมีความรู้ความเข้าใจในบทบาทหน้าที่ และเห็นความสำคัญของการศึกษา สามารถระดมทรัพยากรเพื่อการจัดการศึกษา ทั้งที่เป็นตัวเงินและวัสดุอุปกรณ์ สื่อการเรียนการสอน ตลอดจนดำเนินงานด้านการจัดการศึกษา ควรเปิดโอกาสให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องจากผลของการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนได้เข้ามามีส่วนร่วม (สมัคร ยศกระโทก, 2553 : บทคัดย่อ) ควรส่งเสริมให้ประชาชนได้ตระหนักและเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการเพื่อรักษาผลประโยชน์อันพึงมีพึงได้ ควรส่งเสริมให้ความรู้ด้านสิทธิประโยชน์ที่ประชาชนจะได้รับในการพัฒนาด้านต่าง ๆ ควรสนับสนุนให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการติดตามประเมินผลการทำงานและตรวจสอบผลการดำเนินงาน ควรเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการรับฟังการแถลงผลการดำเนินงานและให้ข้อเสนอต่าง ๆ ที่ก่อให้เกิดการพัฒนา (จริญญา จันทร์ทรง, 2555 : บทคัดย่อ) และควรรับฟังการเสนอแนะและความคิดเห็น มีการเชิญเข้าประชุมวางแผนการจัดสรรงบประมาณเพื่อดำเนินการตามโครงการของโรงเรียน การกำกับติดตามผลการดำเนินการใช้ทรัพยากรทางการศึกษาควรให้มีบทบาทมากขึ้นตามลำดับ (อามีล รักชาติ, 2557 : 79) นอกจากนี้ยังพบว่า การระดมทรัพยากรทางการศึกษาเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้สถานศึกษามีความพร้อมในการจัดการศึกษาเพื่อส่งผลต่อคุณภาพของผู้เรียนรัฐบาลเห็นในความสำคัญนี้จึงแถลงนโยบายการศึกษาต่อสภานิติบัญญัติแห่งชาติเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2559 ว่าจะปฏิรูปการศึกษาทั้งระบบโดยปฏิรูปโครงสร้างและการบริหารจัดการปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญและระดมทรัพยากรเพื่อปรับปรุงการบริหารจัดการศึกษาตั้งแต่ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานถึงระดับอุดมศึกษาพัฒนาครูพัฒนาระบบการคัดเลือกเข้าสู่มหาวิทยาลัยพัฒนาหลักสูตรปรับปรุงหลักสูตรวิชาหลักและวิชาประวัติศาสตร์ปรับปรุงสื่อการเรียนการสอนพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ปรับบทบาทการศึกษานอกโรงเรียนเป็นสำนักงานการศึกษาตลอดชีวิตและจัดให้มีศูนย์การศึกษาตลอดชีวิตเพื่อการเรียนรู้ที่เหมาะสมในแต่ละพื้นที่ตลอดจนส่งเสริมการกระจายอำนาจให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาเพื่อนำไปสู่เป้าหมายคุณภาพการจัดการศึกษาและการเรียนรู้ที่มุ่งเน้นคุณธรรมนำความรู้อย่างแท้จริง ปัจจุบันสภาพปัญหาภายหลังจากการจัดสรรเงินอุดหนุนรายหัวจากรัฐบาล พบว่า สถานศึกษาส่วนใหญ่ประสบปัญหาความไม่เพียงพอของงบประมาณและปัญหาการบริหารจัดการงบประมาณ ที่ได้รับ ส่งผลให้คุณ ภาพใน การจัดการเรียน รู้ไม่เป็น ไปตามวัตถุประสงค์ของการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งอาจเกิดจากความจำกัดด้านงบอุดหนุนการศึกษาการ ไม่สามารถกระจายโอกาสทางการศึกษาที่มีคุณภาพสู่กลุ่มคนด้อยโอกาสได้อย่างแท้จริงทำให้เพิ่มความเหลื่อมล้ำด้านคุณภาพการศึกษาระหว่างเขตเมืองกับชนบทและไม่สามารถจัดสรรทรัพยากรที่มีอยู่ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดได้ (วรรษิกา บุญโชติรัตน์, 2561 : เว็บไซต์) ดังนั้นโรงเรียนจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีแนวทางการระดมทรัพยากรทางการศึกษา โดยมีการประสานความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายผู้อุปถัมภ์ให้มีส่วนร่วมในการระดมทรัพยากรทางการศึกษา ทั้งนี้เพื่อให้โรงเรียนสามารถที่จะบริหารจัดการและพัฒนาการศึกษาให้มีคุณภาพ ส่งผลถึงคุณภาพของนักเรียนต่อไป ถึงแม้ว่ารัฐบาลจะมีการจัดสรรงบประมาณเป็นเงินอุดหนุนการศึกษาให้แก่สำนักงานการศึกษาขั้นพื้นฐานเพิ่มขึ้นทุกปีก็ตามแต่เรื่องความเสมอภาคคุณภาพและประสิทธิภาพของการศึกษายังกลายเป็นประเด็นหลักของการปฏิรูปการศึกษาอยู่ (พัชรกฤษฎิ์ พวงนิล, 2553 : บทคัดย่อ)การที่จะบริหารโรงเรียนให้เกิดคุณภาพได้ จำเป็นอย่างยิ่งที่ผู้บริหารสถานศึกษาจะให้ความสำคัญกับแนวคิดในการบริหารระบบคุณภาพ ทั้งนี้เพื่อให้การจัดกิจกรรมที่มุ่งเน้นให้ชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาของโรงเรียนอย่างแท้จริง วงจรเดมมิ่ง (The Demming Cycle) ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ (2561:10) ได้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างแนวคิดของระบบการประกันคุณภาพ และแนวคิดเกี่ยวกับระบบการประกันคุณภาพที่ประกอบด้วยการควบคุมและการตรวจสอบคุณภาพกับหลักการบริหารที่เป็นระบบครบวงจร (PDCA) ซึ่งประกอบด้วยการร่วมกันวางแผน (P) ร่วมกันปฏิบัติตามแผน (D)ร่วมกันตรวจสอบ (C) และร่วมกันปรับปรุง (A) จะเห็นว่ามีการสอดคล้องกันส่วนการควบคุมคุณภาพและการตรวจสอบคุณภาพ คือ กระบวนการบริหารเพื่อพัฒนาคุณภาพตามหลักบริหารนั้นเอง โดยการควบคุมคุณภาพ คือ การที่สถานศึกษาต้องร่วมกันวางแผน และดำเนินการตามแผนเพื่อพัฒนาสถานศึกษาให้มีคุณภาพตามเป้าหมายและมาตรฐานการศึกษา ส่วนการตรวจสอบคุณภาพ คือ การที่สถานศึกษาต้องร่วมกันตรวจสอบ เพื่อพัฒนาปรับปรุงคุณภาพให้เป็นไปตามเป้าหมายมาตรฐานการศึกษา และเมื่อสถานศึกษามีการตรวจสอบตนเอง หน่วยงานในเขตพื้นที่และต้นสังกัดก็เข้ามาร่วมติดตามและประเมินคุณภาพ เพื่อให้ความช่วยเหลือในการปรับปรุงพัฒนาสถานศึกษา ซึ่งทำให้สถานศึกษามีความอุ่นใจและเกิดความตื่นตัวในการพัฒนาคุณภาพอยู่เสมอ
สภาพปัจจุบันโรงเรียนวัดท่าดินแดงในการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการศึกษาของคณะกรรมการสถานศึกษาและผู้ปกครอง ยังขาดการเข้ามามีส่วนร่วมอย่างสม่ำเสมอโดยมีสาเหตุหลายประการ เช่น ขาดความรู้ความเข้าใจในด้านการบริหารโรงเรียน ปัญหาครอบครัวในด้านเศรษฐกิจ ขาดความชัดเจนในการเข้าร่วมบริหารโรงเรียน ขณะเดียวกันขาดความมั่นใจต่อการเสนอความคิดในการบริหารโรงเรียน เพราะอาจจะมีจิตสำนึกในความด้อยการศึกษาที่มีต่อโรงเรียน หรืออาจจะเป็นศิษย์เก่า (โรงเรียนวัดท่าดินแดง. 2562 : 12) จากสภาพดังกล่าว ความมีคุณภาพในการเข้าร่วมการบริหารจัดการ ตลอดจนการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของคณะกรรมการสถานศึกษา การเสนอแนะแนวทางการระดมทรัพยากรทางการศึกษายังอยู่ในระดับน้อย ผู้ศึกษาได้มองเห็นว่าควรจะมีกระบวนการพัฒนาให้มีมาตรฐานและเป็นรูปธรรมมากกว่านี้ ผู้ศึกษาจึงมีความสนใจที่จะศึกษากระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 เพื่อให้มีวัสดุอุปกรณ์ตลอดจนนวัตกรรมและเทคโนโลยี เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้เรียนให้เป็นปัจจุบัน อันส่งผลต่อการจัดการเรียนการสอนให้มีคุณภาพต่อไปและเพื่อนำผลไปปรับปรุงต่อไปเพื่อให้เกิดความร่วมมือ และพัฒนาการดำเนินงานระดมทรัพยากรการศึกษา เพื่อบริหารจัดการการศึกษาในการพัฒนาคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนวัดท่าดินแดงในลำดับต่อไป
วัตถุประสงค์การศึกษา

1. เพื่อศึกษาสภาพกระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการ

ส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2

1. เพื่อศึกษาพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2
2. เพื่อศึกษาผลการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 ตามรูปแบบการบริหาร PDCA

ขอบเขตของการศึกษา

1. กลุ่มผู้ร่วมศึกษา (Participants) ที่ใช้ในการศึกษาในครั้งนี้ได้มาจากวิธีเลือกแบบเจาะจง

(Purposive Sampling) ประกอบด้วย
                1.1 กลุ่มผู้ศึกษา (Research Participant) ประกอบด้วย ผู้ศึกษา (ผู้อำนวยการ
โรงเรียน) ครูและบุคลากรในโรงเรียนที่ร่วมศึกษา จำนวน 8 คน รวม 9 คน
                1.2 กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญประกอบด้วยบุคคลสำคัญ ดังนี้
ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการส่งเสริม การระดมทรัพยากรทางการศึกษา ผู้ศึกษาใช้กลยุทธ์การสนทนากลุ่ม (FocusGroup Discussion) โดยมีผู้ให้ข้อมูลสำคัญสำหรับการสนทนากลุ่ม ซึ่งเป็นบุคคลเดียวกันกับบุคคลในหัวข้อ 1.1 และคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน 7 คน (ไม่นับรวม ผู้อำนวยการโรงเรียน และผู้แทนครู)
ระยะที่ 2 พัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษา ผู้ศึกษาใช้กลยุทธ์ในการพัฒนา คือ การประชุมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมและการนิเทศ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ มีดังนี้
         1) กลุ่มผู้ให้ข้อมูลในการประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) ซึ่งเป็นบุคคลเดียวกัน
กับบุคคลในหัวข้อ 1.1 และคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน 7 คน (ไม่นับรวม ผู้อำนวยการ
โรงเรียน และผู้แทนครู)
         2) กลุ่มวิทยากรเป็นกลุ่มที่ผู้วิจัยและผู้ร่วมวิจัยได้ทำการคัดเลือกมาเพื่อทำหน้าที่
เป็นวิทยากรในการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) เพื่อเตรียมความพร้อมในการมีส่วนร่วม
ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษา
ระยะที่ 3 ผลการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการ
ส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 ผู้ศึกษาใช้กลยุทธ์ในการพัฒนา คือ

1. การประชุมกลุ่มย่อย (Focus Group Discussion) เป็นการพูดคุย ซักถามและโต้ตอบกันอย่างกว้างขวาง และเป็นธรรมชาติ เกี่ยวกับกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการระดม

ทรัพยากรทางการศึกษา ตามรูปแบบการบริหาร PDCA การสังเกต และการสอบถาม กลุ่มผู้ให้ข้อมูล
สำคัญ คือ
             1) ผู้ศึกษา (ผู้อำนวยการโรงเรียน) ครูและบุคลากรในโรงเรียนที่ร่วมศึกษาจำนวน 8 คน รวม 9 คน
             2) คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน 7 คน (ไม่นับรวม ผู้อำนวยการโรงเรียนและผู้แทนครู)

1. การสังเกต และการสอบถาม กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ

               1) ผู้ศึกษา (ผู้อำนวยการโรงเรียน) ครูและบุคลากรในโรงเรียนที่ร่วมศึกษาจำนวน 8 คน รวม 9 คน
               2) คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 7 คน (ไม่นับรวม ผู้อำนวยการโรงเรียน และผู้แทนครู)
               3) ผู้ปกครองนักเรียนทุกคน (นักเรียน 1 คน ต่อผู้ปกครอง 1 คน) จำนวน 77 คนรวมทั้งสิ้น 93 คน

1. ตัวแปรที่ใช้ในการศึกษา

               2.1 ตัวแปรต้น ได้แก่ กระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2
              2.2 ตัวแปรตาม ได้แก่ การพัฒนาการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 ได้แก่ บทบาทหน้าที่ในข้อที่ 8 แห่งกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2543 ประกอบด้วย
                     2.2.1 การระดมทรัพยากรทางการศึกษา เช่น เงิน วัสดุ อุปกรณ์
                     2.2.2 การระดมวิทยากรภายนอกและภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมสอนในสถานศึกษา

1. กลยุทธ์ในการพัฒนา

              3.1 การสนทนากลุ่ม
              3.2 การอบรมเชิงปฏิบัติการ
              3.3 การจัดกิจกรรมโครงการภูมิปัญญาท้องถิ่น
                   3.3.1 การสนทนาให้คำปรึกษา
                   3.3.2 การมีส่วนร่วม

1. วิธีการพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมด้านการระดมทรัพยากรทางการศึกษา

              4.1 การศึกษาสภาพปัจจุบัน
              4.2 การวางแผน
              4.3 การดำเนินงานตามแผน
              4.4 การประเมินผล

1. สถานที่ในการศึกษา ได้แก่ โรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2
2. ระยะเวลาในการศึกษา ปีการศึกษา 2562 (ทดลอง) และ ปีการศึกษา 2563 (ดำเนินการพัฒนาการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการระดมทรัพยากรทางการศึกษา) กรอบแนวคิดการวิจัย

         การศึกษาครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยาเขต 2 ตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ข้อ 8 ส่งเสริมให้มีการระดม
ทรัพยากรเพื่อการศึกษา ตลอดจนวิทยากรภายนอกและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อเสริมสร้างการ
พัฒนาการของนักเรียนทุกวัย (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. 2553) 2 ด้านคือ

1. การระดมทรัพยากรทางการศึกษา เช่น เงิน วัสดุ อุปกรณ์
2. การระดมวิทยากรภายนอกและภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมสอนในสถานศึกษา

แผนภาพที่ 1.1 กรอบแนวคิดการศึกษา
นิยามศัพท์เฉพาะ

1. การพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน หมายถึง

การดำเนินการปรับปรุงพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ข้อที่ 8
ส่งเสริมให้มีการระดมทรัพยากรทางการศึกษาตลอดจนวิทยากรภายนอกและภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เข้า
มามีส่วนร่วมในสถานศึกษา

1. ส่งเสริมการใช้วิทยากรภายนอกและภูมิปัญญาท้องถิ่น หมายถึง คณะกรรมการ

สถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้การส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการใช้วิทยากรภายนอกภายในชุมชนในการให้
ความรู้และประสบการณ์และร่วมจัดหาสนับสนุนภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เป็นบุคคลหรือแหล่งเรียนรู้

1. คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน หมายถึง คณะกรรมการที่แต่งตั้งขึ้นตามกระทรวง

กำหนดจำนวนกรรมการคุณสมบัติ หลักเกณฑ์วิธีการสรรหา การเลือกประธานกรรมการและ
กรรมการ วาระการดำรงตำแหน่ง และการพ้นจากตำแหน่งของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้น
พื้นฐานของโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา
เขต 2

1. โรงเรียน หมายถึง โรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา

ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2

1. การระดมทรัพยากรทางการศึกษา หมายถึง การจัดกิจกรรมต่างๆเพื่อให้ได้มาซึ่งวัสดุ

อุปกรณ์สื่อ การเรียนการสอน งบประมาณ บุคลากรที่จะช่วยอำนวยความสะดวกให้กับการจัด
การเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
กระบวนการมีส่วนร่วมของของคณะกรรมการ
สถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการส่งเสริมการระดม
ทรัพยากรทางการศึกษา
– คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
– ครูและบุคลากรทางการศึกษา
– ผู้ปกครองนักเรียน
– ผู้วิจัย

1. ผลการพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของ

คณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐานในการส่งเสริม
การระดมทรัพยากรทางการศึกษา
1.1 การระดมทรัพยากรทางการศึกษา
เช่น เงิน วัสดุ อุปกรณ์
1.2 การระดมวิทยากรภายนอกและ
ภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมสอนในสถานศึกษา

1. ผลการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการ

สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการระดมทรัพยากร
ทางการศึกษา
ตัวแปรต้น ตัวแปรตาม
11

1. ทรัพยากร หมายถึง สิ่งที่เป็นประโยชน์หรืออำนวยความสะดวกต่อการดำเนินงานการจัด

กิจกรรมการเรียนรู้ของนักเรียนโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2
ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

1. สามารถแก้ปัญหาการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริม

การระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 เป็นอย่างดี

1. ได้วิธีการพัฒนาหรือปรับปรุงการดำเนินงานตามบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการ

สถานศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
พระนครศรีอยุธยา เขต 2 ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษา

1. ผลการศึกษาสามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของโรงเรียน

ในพื้นที่สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาต่าง ๆ ให้มีคุณภาพความต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
วิธีการดำเนินการศึกษา
การศึกษาครั้งนี้ผู้ศึกษาได้ดำเนินงานตามกระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการ
สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของโรงเรียนวัดท่าดินแดง
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 ตามขั้นตอนการศึกษา
แบ่งออกเป็น 3 ระยะดังต่อไปนี้
ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการ
ส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2
ระยะที่ 2 ศึกษาพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ใน
การส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่
การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2
ระยะที่ 3 ศึกษาการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการ
ระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
พระนครศรีอยุธยา เขต 2
เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา
เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลในการศึกษาครั้งนี้ คือ

1. การประชุมกลุ่มย่อย (Focus Group Discussion) โดยใช้แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม
2. แบบสัมภาษณ์
3. แบบสอบถามความคิดเห็น (opinionnaire) เกี่ยวกับ สภาพ การมีส่วน ร่วมของ

คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษา ผู้ศึกษาได้สร้าง
ขึ้นเองแบ่งเป็น 2 ตอน คือ
12
ตอนที่ 1 เป็นแบบสอบถามข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถามเกี่ยวกับเพศ อายุ
สถานภาพ ระดับการศึกษา ลักษณะแบบสอบถามเป็นแบบตรวจสอบรายการ (Check List)
ตอนที่ 2 เป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษา
ขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษา ลักษณะแบบสอบถามเป็นแบบมาตรา
ส่วนประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ ตามวิธีของลิเคิร์ท (Likert’ s rating scale) โดยใช้
แบบมาตรการประมาณค่ามีตัวเลือก

1. แบบสอบถามความคิดเห็น (opinionnaire) เกี่ยวกับกระบวนการมีส่วนร่วมของ

คณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐานในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษา ผู้ศึกษาได้สร้างขึ้น
เองแบ่งเป็น 2 ตอน คือ
ตอนที่ 1 เป็นแบบสอบถามข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถามเกี่ยวกับเพศ อายุ
สถานภาพ ระดับการศึกษา ลักษณะแบบสอบถามเป็นแบบตรวจสอบรายการ (Check List)
ตอนที่ 2 เป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับกระบวนการมีส่วนร่วม ตามรูปแบบการบริหาร
PDCA ลักษณะแบบสอบถามเป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ ตามวิธี
ของลิเคิร์ท (Likert’ s rating scale) โดยใช้แบบมาตรการประมาณค่ามีตัวเลือก
ผลการศึกษา
จากการศึกษา เรื่อง กระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่
การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 สามารถสรุปผลวิจัยได้ดังนี้

1. สภาพกระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริม

การระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง และพบปัญหาการดำเนินงาน
อยู่ 2 ประเด็น คือ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานไม่มีส่วนร่วมในการระดมทรัพยากรทาง
การศึกษา เช่น เงิน วัสดุ อุปกรณ์ และการระดมวิทยากรภายนอกและภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมสอนใน
สถานศึกษา

1. ผลการพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการ

ส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2
2.1 การพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่
การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 โดยใช้การประชุมอบรมให้ความรู้ ซึ่งทำให้
คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานมีความรู้ความเข้าใจและมีพฤติกรรมการมีส่วนร่วมมากขึ้น
2.2 กระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริม
การระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 พบว่าสถานศึกษาควรจัดทำแผนการระดมทรัพยากรเพื่อ
13
การจัดการศึกษาอย่างต่อเนื่อง โดยเปิดโอกาสให้ผู้ปกครอง และชุมชนได้มีส่วนร่วม ควรจัดประชุม
ชี้แจงแนวนโยบายเกี่ยวกับการระดมทรัพยากร เพื่อนำไปสู่การปฏิบัติให้ได้ผลอย่างมีประสิทธิภาพ
มีการประสานงานทั้งภาครัฐและเอกชนให้การช่วยเหลือระดมทรัพยากรเพื่อการจัดการศึกษาอย่าง
จริงจังเต็มศักยภาพ และควรสร้างจิตสำนึกการมีส่วนร่วมรับผิดชอบในการระดมทรัพยากรเพื่อการ
จัดการศึกษาทั้งบุคลากรภายในและภายนอกสถานศึกษา รวมทั้งชุมชนผู้ปกครอง ท้องถิ่น ตลอดจน
ร่วมกันพัฒนาแหล่งทรัพยากรทางธรรมชาติ เพื่อใช้ประโยชน์ในการจัดการเรียนการสอน และเป็น
แหล่งเรียนรู้ที่มีคุณค่า

1. การมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดม

ทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
พระนครศรีอยุธยา เขต 2
3.1 การมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริม
การระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง จากการสอบถาม พบว่า โดยภาพรวม
ต้องการมีส่วนร่วมในการระดมทรัพยากรทางการศึกษา ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า
รายการที่มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด คือ การวางแผนการมีส่วนร่วม (Plan) รองลงมาคือ การแก้ไขปรับปรุง
การมีส่วนร่วม (Act) ส่วนรายการที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด คือ การตรวจสอบการมีส่วนร่วม (Check)
ดังนี้
1) ด้านการวางแผนการมีส่วนของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการ
ส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง ตามรูปแบบการบริหาร PDCA
โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า รายการที่มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด คือ
ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการวางแผนระดมทรัพยากรด้านมนุษย์ รองลงมาคือ ส่งเสริมการมีส่วนร่วม
ในการวางแผนระดมทรัพยากรด้านแหล่งเรียนรู้ในชุมชน ส่วนข้อที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด คือ ส่งเสริม
การมีส่วนร่วมในการวางแผนระดมทรัพยากรด้านวัสดุ อุปกรณ์ทางการศึกษา
2) ด้านการปฏิบัติตามแผนการมีส่วนของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง ตามรูปแบบการบริหาร
PDCA โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า รายการที่มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด
คือ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติตามแผนระดมทรัพยากรด้านงบประมาณและเงินทุน
รองลงมาคือ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติตามแผนระดมทรัพยากรด้านแหล่งเรียนรู้ในชุมชน
ส่วนรายการที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด คือ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติตามแผนระดมทรัพยากร
ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น
3) ด้านการตรวจสอบการมีส่วนของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการ
ส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง ตามรูปแบบการบริหาร PDCA
โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า รายการที่มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด คือ
ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการตรวจสอบการระดมทรัพยากรด้านวัสดุ อุปกรณ์ทางการศึกษา รองลงมา
คือ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการตรวจสอบการระดมทรัพยากรด้านอาคาร ที่ดิน สิ่งก่อสร้าง ส่วน
รายการที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด คือ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการตรวจสอบการระดมทรัพยากร
ด้านมนุษย์
14
4) ด้านการแก้ไขปรับปรุงการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง ตามรูปแบบการบริหาร PDCA
โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุดเมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า รายการที่มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด คือ ส่งเสริม
การมีส่วนร่วมในการแก้ไขปรับปรุงการระดมทรัพยากรด้านอาคาร ที่ดิน สิ่งก่อสร้าง รองลงมาคือ
ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการแก้ไขปรับปรุงการระดมทรัพยากรด้านแหล่งเรียนรู้ในชุมชน ส่วนรายการ
ที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด คือ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการแก้ไขปรับปรุงการระดมทรัพยากรด้านมนุษย์
3.2 การมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการส่งเสริมการระดม
ทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง จากการสนทนากลุ่มย่อย พบว่า มีกระบวนการในการ
สร้างเสริมการมีส่วนร่วม ตามรูปแบบการบริหาร PDCA ดังนี้
1) ด้านการวางแผน (Plan) ควรส่งเสริมให้โรงเรียนควรให้ความสำคัญกับการวาง
แผนการระดมทรัพยากร โดยกำหนดเป็นนโยบายหรือแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียนในการ
ระดมทรัพยากรอย่างเป็นรูปธรรม ควรมีการประชาสัมพันธ์ให้ชุมชนและผู้เกี่ยวข้องได้ทราบถึง
ความสำคัญกับการวางแผนการระดมทรัพยากรและเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายการระดม
ทรัพยากรทางการศึกษาของโรงเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
2) ด้านการปฏิบัติตามแผน (Do) ควรส่งเสริมให้เพิ่มทักษะ เพิ่มศักยภาพของ
บุคลากรเกี่ยวกับการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของโรงเรียน และสรรหาบุคลากรให้เพียงพอใน
การปฏิบัติตามแผนในการระดมทรัพยากรทางการศึกษา และมีการจัดทำเครือข่ายในการระดม
ทรัพยากรจากองค์กรต่างๆทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา เช่น เครือข่ายรุ่นของศิษย์เก่า
เครือข่ายผู้ให้การสนับสนุน เป็นต้น
3) ด้านการตรวจสอบและประเมินผล (Check) ควรส่งเสริมให้มีหน่วยงานเข้าไป
ตรวจสอบ ติดตามและประเมินผลการใช้จ่ายงบประมาณ เพื่อให้การใช้งบประมาณเป็นไปตาม
วัตถุประสงค์ในการระดมทรัพยากรทางการศึกษา เปิดโอกาสให้ชุมชน ภาคเอกชน เข้ามีส่วนในการ
พัฒนา ปรับปรุง ซ่อมแซมอาคารเรียนและภูมิทัศน์ และจัดหาวัสดุครุภัณฑ์ในการจัดการเรียนการ
สอน โดยงบประมาณของชุมชนเอง ภายใต้ความเห็นชอบของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
และเปิดโอกาสให้ชุมชน ในรูปแบบคณะกรรมการการติดตามผลการดำเนินงาน เข้าร่วมตรวจสอบ
ติดตามและประเมินผลการใช้จ่าย และการดำเนินงาน งบประมาณเพื่อให้การใช้งบประมาณเป็นไป
ตามวัตถุประสงค์ในการระดมทรัพยากรทางการศึกษา
4) ด้านการปรับปรุงแก้ไข (Act) ควรส่งเสริมให้มีการประชาสัมพันธ์ให้ชุมชนและ
ผู้เกี่ยวข้องให้ทราบถึงกิจกรรมระดมทรัพยากรทางการศึกษา ความขาดแคลนและความต้องการของ
โรงเรียน เพื่อให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการปรับปรุงแก้ไขในการระดมทรัพยากรทางการศึกษาได้
อย่างมีประสิทธิภาพมีการประชุมชี้แจง เพื่อสรุปผลการดำเนินงาน พร้อมทั้งหาแนวทางแก้ไขปัญหา
และหาแนวทางพัฒนาการระดมทรัพยากรทางการศึกษาทุกครั้งหลังเสร็จสิ้นการจัดกิจกรรมการระดม
ทรัพยากร จัดทำคู่มือการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของสถานศึกษา และรายงานผลการดำเนิน
ของสถานศึกษาในรูแบบที่หลากหลาย เพื่อแจ้งแก่ผู้ที่เกี่ยวข้องทราบ
 
ข้อเสนอแนะการศึกษา
จากการศึกษาเรื่อง กระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการ
ส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 มีข้อเสนอแนะ ดังนี้

1. ข้อเสนอแนะในการนำผลวิจัยไปใช้

1.1 ผลการศึกษาสภาพปัจจุบันของกระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการ
สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษาโรงเรียนวัดท่าดินแดง สังกัด
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 พบว่า มีปัญหาการดำเนินงาน
อยู่ 2 ประเด็น คือ คณะกรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานไม่มีส่วนร่วมในการระดมทรัพยากรทาง
การศึกษา เช่น เงิน วัสดุอุปกรณ์ และการระดมวิทยากรภายนอกและภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมสอนใน
สถานศึกษา ดังนั้นผู้บริหารสถานศึกษา คณะครูและบุคลากรทางการศึกษา จำเป็นต้องมีการส่งเสริม
ให้ผู้นำชุมชน ผู้นำองค์กรท้องถิ่น และผู้นำภาคเอกชน เข้ามามีส่วนร่วม โดยจัดตั้งทีมที่ปรึกษาในการ
บริหารจัดการ เพื่อการแลกเปลี่ยนมุมมอง ประสบการณ์ด้านการจัดการ

1. ข้อเสนอแนะในการวิจัยต่อไป

2.1 ควรมีการศึกษาถึงกระบวนการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษา
ขั้นพื้นฐาน ในการส่งเสริมการระดมทรัพยากรทางการศึกษา ตามรูปแบบ PDCA โดยแยกศึกษาใน
แต่ละด้านในเชิงลึก
2.2 ควรมีการศึกษาเชิงคุณภาพเกี่ยวกับการระดมทรัพยากรทางการศึกษ าของ
คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อใช้เป็นแนวทางในการการระดมทรัพยากรทางการศึกษาได้
อย่างมีประสิทธิภาพ
2.3 ควรมีการศึกษารูปแบบการระดมทรัพยากรทางการศึกษาของคณะกรรมการ
สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
16
รายการอ้างอิง
คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สำนักงาน. (2561). ปฏิรูปการเรียนรู้ผู้เรียนสำคัญที่สุด.
กรุงเทพฯ : พิมพ์ดี.
จริญญา จันทร์ทรง. (2555). การมีส่วนร่วมของประชาชนต่อการพัฒนาท้องถิ่นในเขต
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองแสงใหญ่ อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี.
วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารและพัฒนาท้องถิ่น.
อุบลราชธานี : มหาวิทยาลัยราชภัฏ อุบลราชธานี.
บุญเสริม วีสกุล และคณะ. (2554). แนวทางการจัดงบประมาณและการลงทุนเพื่ออุดมศึกษา.
กรุงเทพมหานคร : สถาบันวิจัยสังคมและเศรษฐกิจ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
พัชรกฤษฎิ์ พวงนิล. (2553). กลยุทธ์การระดมทรัพยากรทางการศึกษาเพื่อพัฒนาสถานศึกษา
ขั้นพื้นฐาน ของรัฐในจังหวัดมหาสารคาม. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต
สาขาการบริหารการศึกษา. ขอนแก่น : มหาวิทยาลัยขอนแก่น..
วรรษิกา บุญโชติรัตน์. (2561). การระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา. ค้นเมื่อ 15 กรกฎาคม 2562,
จาก https://www.tcihaijo.org/index.php/EDGKKUJ/article/download/
50825/42058.
ศึกษาธิการ, กระทรวง . (2553). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติพุทธศักราช 2542
แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) พุทธศักราช 2553. กรุงเทพฯ : สยามสปอร์ต ซินติเคท จำกัด.
สมัคร ยศกระโทก. (2553). การพัฒนาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการระดมทรัพยากร
เพื่อการจัดการศึกษาโรงเรียนบ้านโคกเสี่ยว อำเภอคง จังหวัดนครราชสีมา.
วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริการการศึกษา.
นครราชสีมา : มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.
อามีล รักชาติ. (2557). การมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาของคณะกรรมการสถานศึกษา
ขั้นพื้นฐาน โรงเรียนอำเภอคูเมือง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
บุรีรัมย์ เขต 4. ปริญญานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา.
บุรีรัมย์ : มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.__