ฆฤณพิสิฎฐ์ เขมอัครเจตต์ asked 6 ปี ago
ผังมโนทัศน์
หน่วยการเรียนรู้ เรื่อง ทรงกลมท้องฟ้า รหัสวิชา ว31262
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
ทรงกลมท้องฟ้า
การสังเกตวัตถุท้องฟ้า
จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
เวลาสุริยคติ
การบอกพิกัดทรงกลมท้องฟ้า
มุมห่างและตำแหน่งของดาวเคราะห์
แนวการขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์และดวงดาว
คำชี้แจง
- การพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ตามกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ (5ขั้น) เรื่องทรงกลมท้องฟ้า เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ประกอบด้วยชุดกิจกรรมการเรียนรู้จำนวน 6 ชุดดังนี้
ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดที่ 2 เรื่อง การบอกพิกัดทรงกลมท้องฟ้า
ชุดที่ 3 เรื่อง แนวการขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์และดวงดาว
ชุดที่ 4 เรื่อง มุมห่างและตำแหน่งของดาวเคราะห์
ชุดที่ 5 เรื่อง เวลาสุริยะคติ
ชุดที่ 6 เรื่อง การสังเกตวัตถุท้องฟ้า
- ชุดกิจกรรมการเรียนรู้นี้เป็นชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า ใช้ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้รายวิชา โลก ดาราศาสตร์และอวกาศ 2 รหัสวิชา ว31262 สำหรับนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 1 แผน ใช้เวลา 3 ชั่วโมง
- ส่วนประกอบของชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดนี้ ประกอบด้วย
- ผังมโนทัศน์
- คำชี้แจง
- แผนผังแสดงขั้นตอนการเรียนโดยใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้
- คำแนะนำการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับครู
- คำแนะนำการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับนักเรียน
- มาตรฐานการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ ผลการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้
- ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้
- แบบทดสอบก่อนเรียน (Pre-test)
- กระดาษคำตอบแบบทดสอบก่อนเรียน
- ใบความรู้
- ใบกิจกรรม
- แบบฝึกหัด
- เฉลยกิจกรรม
- เฉลยแบบฝึกหัด
- แบบทดสอบหลังเรียน (Post-test)
- กระดาษคำตอบแบบทดสอบหลังเรียน
- เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน
- เอกสารอ้างอิง
- ผู้ใช้ชุดกิจกรรมนี้ควรศึกษาคำแนะนำในการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ก่อนใช้
แผนผังแสดงขั้นตอนการเรียนโดยใช้กิจกรรมการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ (5ขั้น)
ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
2. ศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้โดยปฏิบัติกิจกรรม
– ทำแบบทดสอบก่อนเรียน
– ศึกษาใบความรู้
– ทำใบกิจกรรม
– ทำแบบฝึกหัด
– ทำแบบทดสอบหลังเรียน
1. อ่านคำชี้แจง / คำแนะนำ การใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้
3. ตรวจคำตอบแบบทดสอบก่อนเรียน, ใบกิจกรรม,
แบบฝึกหัด, แบบทดสอบหลังเรียน จากเฉลย
4. ศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 2 ต่อไป
ประเมินผล
ไม่ผ่านเกณฑ์
ผ่านเกณฑ์
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
คำแนะนำการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับครู
การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ตามกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ (5ขั้น) เรื่องทรงกลมท้องฟ้า เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า มีจุดมุ่งหมายเพื่อช่วยทำให้การดำเนินกิจกรรมการเรียนรู้ บรรลุวัตถุประสงค์และมีประสิทธิภาพ ผู้สอนควรเตรียมความพร้อมและปฏิบัติตามคำแนะนำ ดังต่อไปนี้
- ศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับแผนจัดการเรียนรู้ เนื้อหาที่สอน เอกสารชุดกิจกรรมการเรียนรู้ และคำชี้แจงต่าง ๆ ให้เข้าใจก่อนดำเนินกิจกรรมการเรียนรู้
- เตรียมสื่ออุปกรณ์ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ให้พร้อมและครบจำนวนนักเรียนในชั้นเรียนแต่ละกลุ่ม
- เมื่อมีกิจกรรมกลุ่มให้แบ่งนักเรียนเป็นกลุ่มๆละ 6-7 คน จำนวนกลุ่มขึ้นอยู่กับนักเรียนในชั้นเรียน โดยคละนักเรียนเก่ง ปานกลาง และอ่อน ให้มีการเลือกประธานและเลขานุการกลุ่ม และแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบให้กับสมาชิกภายในกลุ่ม
- ก่อนจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ครูควรชี้แจงให้นักเรียนเข้าใจบทบาทของตนเอง แนะนำขั้นตอนการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ แนวปฏิบัติ ในระหว่างการดำเนินกิจกรรมการเรียนรู้ แล้วจึงให้ทำ แบบทดสอบก่อนเรียน
- ขณะที่นักเรียนทำกิจกรรม ครูคอยช่วยเหลือให้คำแนะกระตุ้นให้นักเรียนทำกิจกรรมอย่างกระตือรือร้นและตอบคำถามต่าง ๆ ระหว่างเรียนพร้อมทั้งสังเกตและประเมินพฤติกรรมการทำงานของนักเรียน
- เมื่อนักเรียนปฏิบัติกิจกรรมครบถ้วน ให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน แล้วนำผลทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียนแจ้งให้นักเรียนรับทราบความก้าวหน้าทางการเรียน
- การวัดผลและประเมินผล ประเมินจากแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน สังเกตพฤติกรรมการปฏิบัติงานกลุ่ม ประเมินผลการปฏิบัติงาน ตรวจใบกิจกรรมและบัตรแบบฝึกหัด
- เมื่อสิ้นสุดการปฏิบัติกิจกรรมการเรียนรู้ ครูให้นักเรียนร่วมตรวจสอบ เก็บชุดกิจกรรมการเรียนรู้ วัสดุ สิ่งของ และอุปกรณ์ ให้เรียบร้อยเพื่อสะดวกในการใช้ครั้งต่อไป
คำแนะนำการใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับนักเรียน
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ตามกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ (5ขั้น) เรื่องทรงกลมท้องฟ้า เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า ให้นักเรียนปฏิบัติตามขั้นตอนด้วยความซื่อสัตย์และตั้งใจ ดังนี้
- ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า ใช้เวลา 3 ชั่วโมง
- แบ่งกลุ่ม ๆ ละ 6-7 คน โดยคละความสามารถนักเรียนในกลุ่มเก่ง ปานกลาง และอ่อน เลือกประธานและเลขานุการ พร้อมทั้งให้ทุกคนได้รับผิดชอบหน้าที่ในการดำเนินกิจกรรมในกลุ่ม (แต่ละกิจกรรมไม่ซ้ำคนเดิม)
- อ่านคำชี้แจง คำแนะนำ และขั้นตอนการเรียนโดยใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ให้เข้าใจก่อนลงมือศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้
- ศึกษาสาระการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้ ผลการเรียนรู้ และจุดประสงค์การเรียนรู้
- ทำแบบทดสอบก่อนเรียน ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า จำนวน 10 ข้อ ใช้เวลา 10 นาที
- ปฏิบัติกิจกรรมตามขั้นตอนในชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ขณะปฏิบัติกิจกรรมนักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น ซักถามแลกเปลี่ยนเรียนรู้ อย่างมีอิสระ มีเหตุมีผล ยอมรับฟังความคิดเห็นของคนอื่น เรียนรู้อย่างมีความสุข และสามารถขอคำแนะนำจากครูเมื่อมีปัญหาในการปฏิบัติกิจกรรม
- เมื่อปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ ตามใบกิจกรรม และแบบฝึกหัดเสร็จเรียบร้อยแล้ว ให้ตรวจสอบคำตอบได้จากเฉลยใบกิจกรรม และเฉลยแบบฝึกหัด และบันทึกผลลงในแบบบันทึกคะแนนของนักเรียน แต่ถ้าคำตอบไม่ถูกให้กลับไปอ่านทำความเข้าใจเกี่ยวกับเนื้อหาอีกครั้งแล้วตอบใหม่
- เมื่อศึกษาและปฏิบัติกิจกรรมครบทุกกิจกรรมแล้วให้ทำแบบทดสอบหลังเรียน ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า จำนวน 10 ข้อ ใช้เวลา 10 นาที
- ตรวจคำตอบจากเฉลยแบบทดสอบก่อน-หลังเรียน พร้อมบันทึกผลคะแนนที่ได้ เพื่อตรวจสอบความก้าวหน้าทางการเรียน ซึ่งนักเรียนต้องทำแบบทดสอบหลังเรียนได้ร้อยละ 60 ขึ้นไป จึงจะผ่านเกณฑ์ ถ้านักเรียนไม่ผ่านเกณฑ์ตามที่กำหนดให้ทบทวนเนื้อหา แล้วให้ทำแบบทดสอบหลังเรียนอีกครั้ง หากผ่านเกณฑ์ให้ศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดต่อไป
ข้อควรปฏิบัติ
นักเรียนควรศึกษาด้วยความเอาใจใส่ มีความรับผิดชอบต่อตนเอง ไม่ควรดูคำเฉลย ก่อนจะทำกิจกรรมแล้วนักเรียนจะเข้าใจ และได้รับประโยชน์จากชุดกิจกรรมการเรียนรู้ชุดนี้มากที่สุด
สาระการเรียนรู้ ผลการเรียนรู้ และจุดประสงค์การเรียนรู้
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
สาระโลก ดาราศาสตร์และอวกาศ
- เข้าใจกระบวนการเปลี่ยนแปลงภายในโลก ธรณีพิบัติภัย และผลต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม รวมทั้งการศึกษาลำดับชั้นหิน ทรัพยากรธรณี แผนที่และการนำไปใช้ประโยชน์
- เข้าใจสมดุลพลังงานของโลก การหมุนเวียนของอากาศบนโลก การหมุนเวียนของน้ำในมหาสมุทร การเกิดเมฆ การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลก และผลต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม รวมทั้งการพยากรณ์อากาศ
- เข้าใจองค์ประกอบ ลักษณะกระบวนการเกิด และวิวัฒนาการของเอกภพ กาแล็กซี ดาวฤกษ์ และระบบสุริยะ ความสัมพันธ์ของศาสตร์กับมนุษย์จากการศึกษาตำแหน่งดาวบนทรงกลมฟ้า และปฏิสัมพันธ์ภายในระบบสุริยะ รวมทั้งการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีอวกาศ
สาระการเรียนรู้
1. การขึ้นตกของวัตถุบนท้องฟ้าเป็นผลมาจากการหมุนรอบตัวเองของโลก
2. ทรงกลมท้องฟ้าเป็นทรงกลมสมมติที่ครอบโลกอยู่ใช้อธิบายการเคลื่อนที่ของวัตถุและบอกตำแหน่งบนท้องฟ้า
3. โลกหมุนรอบตัวเองรอบละประมาณ 24 ชั่วโมง ทำให้เห็นวัตถุบนทรงกลมท้องฟ้าเคลื่อนที่ไป
รอบละ 24 ชั่วโมง
ผลการเรียนรู้
1. สร้างแบบจำลองทรงกลมท้องฟ้า สังเกต และเชื่อมโยงจุดและเส้นสำคัญของแบบจำลองทรงกลมท้องฟ้ากับท้องฟ้าจริง และอธิบายการระบุพิกัดของดาวในระบบขอบฟ้า และระบบศูนย์สูตร
จุดประสงค์การเรียนรู้
เมื่อนักเรียนศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ (5ขั้น) ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า แล้วนักเรียนสามารถ
- ด้านความรู้ (Knowledge : K)
- อธิบายความหมายของเส้นและจุดอ้างอิงบนทรงกลมท้องฟ้าได้
- จำลองและอธิบายส่วนประกอบของทรงกลมท้องฟ้าได้
- ด้านทักษะกระบวนการ (Process : P)
2.1 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
2.1.1 การสังเกต
2.1.2 การหาความสัมพันธ์ของสเปซกับเวลา
2.1.3 การสร้างแบบจำลอง
2.2 ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21
2.2.1 การสื่อสารสารสนเทศและการรู้เท่าทันสื่อ
2.2.2 การคิดอย่างมีวิจารณญาณและการแก้ปัญหา
2.2.3 การสร้างสรรค์และนวัตกรรม
2.2.4 ความร่วมมือ การทำงานเป็นทีมและภาวะผู้นำ
- ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ (Attitude : A)
- มีวินัย
- ใฝ่เรียนรู้
- มุ่งมั่นในการทำงาน
- ด้านจิตวิทยาศาสตร์ (Scientific minds : S)
4.1 การใช้วิจารณญาณ
4.2 ความใจกว้าง
ขั้นตอนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า (เวลาที่ใช้ 3 ชั่วโมง)
ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน
- 1. นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน 10 ข้อ (10 นาที)
ขั้นจัดกิจกรรมการเรียนรู้
1) ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) (10 นาที)
- 1. ให้นักเรียนดูภาพการเคลื่อนที่ของดาวจากโปรแกรมจำลองท้องฟ้า Stellarium
2) ขั้นสำรวจและค้นหา (Exploration) (50 นาที)
- 1. นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษาใบความรู้ที่ 1
- 2. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น ซักถามแลกเปลี่ยนเรียนรู้
- 3. นักเรียนทุกคนทำใบกิจกรรมที่ 1.1 ตอนที่ 1-4
- นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น ซักถามแลกเปลี่ยนเรียนรู้
- นักเรียนทุกคนทำใบกิจกรรมที่ 1.2 ตอนที่ 1-2
3) ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) (40 นาที)
- 1. นักเรียนร่วมอธิบายการศึกษาใบความรู้ที่ 1 และการทำใบกิจกรรมที่ 1.1 ตอนที่ 1-4
- 2. นักเรียนร่วมสรุปความรู้จากใบความรู้ที่ 1 และการทำใบกิจกรรมที่ 1.1 ตอนที่ 1-4
4) ขั้นขยายความรู้ (Elaboration) (40 นาที)
- 1. นักเรียนแต่ละกลุ่มทำใบกิจกรรมที่ 1.2 ตอนที่ 1-2
- 2. นักเรียนร่วมสรุปความรู้จากใบกิจกรรมที่ 1.2 ตอนที่ 1-2
5) ขั้นประเมิน (Evaluation) (20 นาที)
- 1. นักเรียนทำแบบฝึกหัดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
- 2. นักเรียนและครูร่วมกันทบทวนและสรุปผลการประเมินการทำกิจกรรม
ขั้นสรุป
- 1. นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน จำนวน 10 ข้อ (10 นาที)
แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
คำชี้แจง 1. แบบทดสอบเป็นแบบปรนัยมีทั้งหมด 10 ข้อ 10 คะแนน เวลา 10 นาที
- ให้นักเรียนทำเครื่องหมายกากบาท (×) ลงในช่องตัวเลือก ก ข ค ง จ ที่เห็นว่าถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวในกระดาษคำตอบ
- ทรงกลมท้องฟ้าคืออะไร
- ทรงกลมใสรัศมีอนันต์ที่อยู่รอบ ๆ โลก
- ทรงกลมทึบสีดำรัศมีอนันต์ที่อยู่รอบ ๆ โลก
- ทรงกลมใสรัศมีอนันต์ที่โคจรอยู่รอบ ๆ โลก
- ทรงกลมใสรัศมีอนันต์ที่ถูกจินตนาการขึ้นมาให้โลกโคจรไปรอบ ๆ
- ทรงกลมใสรัศมีอนันต์ที่ถูกจินตนาการขึ้นมารอบ ๆ โลกใช้กำหนดพิกัดบนท้องฟ้า
- โลกหมุนรอบตัวเองจากทิศไหนไปทิศไหน
- ทิศเหนือไปทิศใต้
- ทิศใต้ไปทิศเหนือ
- ทิศตะวันออกไปทิศตะวันตก
- ทิศตะวันตกไปทิศตะวันออก
- ทิศตะวันตกเฉียงใต้ไปทิศตะวันออกเฉียงเหนือ
- ทรงกลมท้องฟ้าหมุนรอบโลกด้วยอัตราเท่าใด
- 60 วินาที
- 1 ชั่วโมง
- 24 ชั่วโมง
- 30 วัน
- 365 วัน
- ข้อใดไม่ใช่ส่วนประกอบของทรงกลมท้องฟ้า
- เส้นขอบฟ้า
- เส้นศูนย์สูตรฟ้า
- จุดเหนือศีรษะ
- เส้นเมอริเดียนผู้สังเกต
- กลุ่มดาวฤกษ์ 88 กลุ่ม
- จุดที่แกนการหมุนของโลกชี้บนทรงกลมท้องฟ้าเรียกว่าอะไร
- ขั้วฟ้าเหนือ
- เส้นขอบฟ้า
- จุดเหนือศีรษะ
- เส้นศูนย์สูตรฟ้า
- เส้นเมอริเดียนผู้สังเกต
- ส่วนประกอบใดของทรงกลมท้องฟ้าที่ทำหน้าที่แบ่งท้องฟ้าออกเป็นซีกฟ้าเหนือกับซีกฟ้าใต้
- เส้นขอบฟ้า
- เส้นสุริยะวิถี
- เส้นศูนย์สูตรฟ้า
- เส้นเมอริเดียนผู้สังเกต
- เส้นแนวขั้วฟ้าเหนือ-ขั้วฟ้าใต้
- ข้อใดถูกต้องสำหรับผู้สังเกตที่ประเทศไทย
- เห็นท้องฟ้าซีกเหนือมากกว่าซีกฟ้าใต้
- เห็นท้องฟ้าซีกใต้มากกว่าซีกฟ้าเหนือ
- เห็นท้องฟ้าซีกเหนือเท่ากับซีกฟ้าใต้
- เห็นท้องฟ้าซีกเหนือเอียงทำมุม 15 องศา
- เห็นท้องฟ้าซีกเหนือมากกว่าซีกฟ้าใต้ เป็นเวลา 6 เดือน
- เส้นศูนย์สูตรฟ้าจะอยู่ห่างจุดเหนือศีรษะเป็นมุมเท่าใด ของผู้สังเกตการณ์ที่อยู่ละติจูด 0 องศา
- 0 องศา
- 90 องศา
- 180 องศา
- 270 องศา
- 360 องศา
- ผู้สังเกตการณ์ที่อยู่ละติจูด 13 องศาเหนือ จะสังเกตเห็นดาวเหนืออยู่ในตำแหน่งใด
ก. สูงจากขอบฟ้าทางทิศใต้ 13 องศา
ข. สูงจากขอบฟ้าทางทิศใต้ 77 องศา
ค. สูงจากขอบฟ้าทางทิศเหนือ 13 องศา
ง. สูงจากขอบฟ้าทางทิศเหนือ 77 องศา
จ. ใต้ขอบฟ้าทางทางทิศเหนือ 13 องศา
- ผู้สังเกตการณ์ที่อยู่ละติจูด 18 องศาใต้ จะสังเกตเห็นดาวเหนืออยู่ในตำแหน่งใด
ก. ไม่สามารถมองเห็นดาวเหนือได้
ข. สูงจากขอบฟ้าทิศใต้ 72 องศา
ค. สูงจากขอบฟ้าทิศใต้ 18 องศา
ง. สูงจากขอบฟ้าทิศเหนือ 72 องศา
จ. สูงจากขอบฟ้าทางทิศเหนือ 18 องศา
กระดาษคำตอบ แบบทดสอบก่อนเรียน
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ (5 ขั้น)
ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชื่อ…………………………………………………………………………………….ชั้น……………เลขที่……………………..
ข้อที่
ก
ข
ค
ง
จ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
คะแนนเต็ม
คะแนนที่ได้
10 คะแนน
( ) ผ่าน ( ) ไม่ผ่าน
ใบความรู้ที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
ทรงกลมท้องฟ้า
ทรงกลมฟ้า (Celestial sphere)
หมายถึง ทรงกลมสมมติขนาดใหญ่ มีรัศมีอนันต์ โดยมีโลกอยู่ที่จุดศูนย์กลาง มนุษย์ในอดีตจินตนาการว่า โลกถูกห่อหุ้มด้วย ทรงกลมฟ้า ซึ่งประดับด้วยดาวฤกษ์ (Star) จำนวนมากมาย
ทรงกลมฟ้าหมุนรอบโลก 1 รอบ ใช้เวลา 1 วัน
ทำให้เรามองเห็นดาวฤกษ์เคลื่อนที่ไปตามทรงกลมท้องฟ้าด้วยอัตรา 15 องศาต่อชั่วโมง
รูปที่1 ทรงกลมท้องฟ้า
ที่มา: http://avilaastro.weebly.com
สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2559
คนโบราณเชื่อว่า ดวงดาวทั้งหมดบนท้องฟ้าอยู่ห่างจากโลกเป็นระยะทางเท่าๆ กัน โดยดวงดาวเหล่านั้นถูกตรึงอยู่บนผิวของทรงกลมขนาดใหญ่เรียกว่า “ทรงกลมฟ้า” (Celestial sphere) โดยมีโลกอยู่ที่ศูนย์กลางของทรงกลม ทรงกลมฟ้าหมุนรอบโลกจากทิศตะวันออกไปตะวันตกโดยที่โลกหยุดนิ่งอยู่กับที่ ไม่เคลื่อนไหว
ปราชญ์ ในยุคต่อมาทำการสังเกตได้ละเอียดขึ้นจึงพบว่า ดวงดาวบนท้องฟ้าอยู่ห่างจากโลกเป็นระยะทางที่แตกต่างกัน กลางวันและกลางคืนเกิดจากการหมุนรอบตัวเองของโลกไม่ใช่การหมุนของทรงกลมฟ้า ตามที่เคยเชื่อกันในอดีต
ปัจจุบันนักดาราศาสตร์ยังคงใช้ทรงกลมท้องฟ้า เป็นเครื่องมือในการระบุตำแหน่งทางดาราศาสตร์ ทั้งนี้เป็นเพราะ หากเราจินตนาการให้โลกเป็นศูนย์กลาง โดยมีทรงกลมฟ้าเคลื่อนที่หมุนรอบ จะทำให้ง่ายต่อการระบุพิกัด หรือเปรียบเทียบตำแหน่งของวัตถุท้องฟ้า และสังเกตการเคลื่อนที่ของวัตถุเหล่านั้นได้ง่ายขึ้น
รูปที่ 3 มุมเอียงของโลกและระนาบการโคจรรอบดวงอาทิตย์
ที่มา: https://phys.libretexts.org สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2559
รูปที่ 4 เส้นสุริยะวิถี
ที่มา: http://www.taaraka.com http://www.taaraka.com
สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2559
พิจารณารูปที่ 3 และ 4
แกนการหมุนรอบตัวเองของโลกเอียงทำมุมกับ “ระนาบการโคจรรอบดวงอาทิตย์” (Ecliptic) ด้วยมุมประมาณ 23.5 องศา จึงทำให้ใน 1 ปีโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์
โดยจุดที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนที่มาอยู่ในตำแหน่งเดียวกับศูนย์สูตรฟ้าพอดีจุดแรกเรียกกว่า “จุดวสันตวิษุวัต” (Vernal Equinox) ประมาณวันที่ 20-21 มีนาคม และจุดที่ 2 เรียกว่า “จุดศารทวิษุวัต” (Autumnal Equinox) ประมาณวันที่ 22-23 กันยายน
นอกจากนี้ยังมีจุดที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนที่มาอยู่ในตำแหน่งทำมุมกับศูนย์สูตรฟ้ามากที่สุด 23.5 องศาจุดแรกเรียกกว่า “จุดครีษมายัน” (Summer Solstice) ประมาณวันที่ 21-22 มิถุนายน และจุดที่สองเรียกกว่า “จุดเห-มายัน” (Winter Solstice
รูปที่ 7 ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด 13°
ที่มา: http://www.lesaproject.com
สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2559
รูปที่ 8 ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด 90°
ที่มา: http://www.lesaproject.com
สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2559
ถ้าผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูดสูงขึ้นไป เช่น ละติจูด 13° ขั้วฟ้าเหนือจะอยู่สูงจากขอบฟ้า 13° (รูปที่ 5)
ถ้าผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ขั้วโลกเหนือ หรือละติจูด 90° ขั้วฟ้าเหนือจะอยู่สูงจากขอบฟ้า 90° (รูปที่ 6)
“เราสามารถสรุปได้ว่า ถ้าผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูดเท่าใด ขั้วฟ้าเหนือจะอยู่สูงจากขอบฟ้าเท่ากับค่าละติจูด”
รูปที่ 5 จินตนาการจากพื้นโลก
ที่มา: http://www.lesaproject.com
สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2559
พิจารณารูปที่ 5
ในความเป็นจริง เราไม่สามารถมองเห็นทรงกลมฟ้าได้ทั้งหมดเนื่องจากเราอยู่บนพื้นผิวโลก จึงมองเห็นทรงกลมฟ้าได้เพียงครึ่งเดียว และเรียกแนวที่ท้องฟ้าสัมผัสกับพื้นโลกรอบตัวเราว่า “เส้นขอบฟ้า” (Horizon) ซึ่งเป็นเสมือนเส้นรอบวงบนพื้นราบ ที่มีตัวเราเป็นจุดศูนย์กลาง
หากลากเส้นโยงจากทิศเหนือมายังทิศใต้โดยผ่านจุดเหนือศีรษะจะได้เส้นสมมติซึ่งเรียกว่า “เส้นเมอริเดียนผู้สังเกต”(Observer Meridian)
หากลากเส้นเชื่อมทิศตะวันออก-ทิศตะวันตก โดยให้เส้นสมมตินั้นเอียงตั้งฉากกับแกนการหมุนรอบตัวเองของโลก จะได้เส้นที่เรียกว่า “เส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า” (Celestial equator) ซึ่งแบ่งท้องฟ้าออกเป็นซีกฟ้าเหนือและซีกฟ้าใต้ หากทำการสังเกตการณ์จากประเทศไทย ซึ่งอยู่บนซีกโลกเหนือ จะมองเห็นซีกฟ้าเหนือมีอาณาบริเวณมากกว่าซีกฟ้าใต้เสมอ ศีรษะเท่ากับละติจูดที่ผู้สังเกตการณ์อยู่
รูปที่ 6 ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด 0°
ที่มา: http://www.lesaproject.com
สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2559
เมื่อมองจากพื้นโลกเราจะเห็นทรงกลมท้องฟ้า “เคลื่อนที่จากทิศตะวันออกไปยังทิศตะวันตก” อย่างไรก็ตามเนื่องจากโลกของเราเป็นทรงกลม ดังนั้นมุมมองของการเคลื่อนที่ของทรงกลมท้องฟ้าย่อมขึ้นอยู่กับตำแหน่งละติจูด (เส้นรุ้ง) ของผู้สังเกตการณ์ เช่นถ้าผู้สังเกตการณ์อยู่บนเส้นศูนย์สูตร หรือละติจูด 0 องศา ขั้วฟ้าเหนือจะอยู่ที่มุมเงย 0 องศา (รูปที่ 6)
รูปที่ 2 จินตนาการจากอวกาศ
ที่มา: https://solarsystem.nasa.gov
สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2559
พิจารณารูปที่ 2
หากต่อแกนหมุนของโลกออกไปบนท้องฟ้าทั้งสองด้าน เราจะได้จุดสมมติเรียกว่า “ขั้วฟ้าเหนือ” (North celestial pole) และ “ขั้วฟ้าใต้” (South celestial pole) โดยขั้วฟ้าทั้งสองจะมีแกนเดียวกันกับแกนการหมุนรอบตัวเองของโลก และขั้วฟ้าเหนือจะชี้ไปประมาณตำแหน่งของดาวเหนือ ทำให้เรามองเห็นเหมือนว่าดาวเหนือไม่มีการเคลื่อนที่
หากขยายเส้นศูนย์สูตรโลกออกไปบนท้องฟ้าโดยรอบ เราจะได้เส้นสมมติเรียกว่า “เส้นศูนย์สูตรฟ้า”(Celestial equator) โดยเส้นศูนย์สูตรฟ้าจะทำหน้าที่แบ่งท้องฟ้าออกเป็น “ซีกฟ้าเหนือ” (North hemisphere) และ “ซีกฟ้าใต้” (South hemisphere) เช่นเดียวกับที่เส้นศูนย์สูตรโลกแบ่งโลก ออกเป็นซีกโลกเหนือและซีกโลกใต้ โดยระนาบศูนย์สูตรฟ้าจะทำมุมตั้งฉากกับแนวขั้วฟ้าเหนือ-ขั้วฟ้าใต้เสมอ และทำมุมห่างจากจุดเหนือศีรษะเท่ากับละติจูดที่ผู้สังเกตการณ์อยู่
ใบกิจกรรมที่ 1.1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
สมาชิกกลุ่ม
1…………………………………………………….
2…………………………………………………….
3…………………………………………………….
4…………………………………………………….
5…………………………………………………….
6…………………………………………………….
จุดประสงค์การเรียนรู้
- บอกความหมายของเส้นและจุดอ้างอิงบนทรงกลมฟ้า
คำชี้แจง
- ให้นักเรียนศึกษาใบความรู้ที่ 1 ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
- นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายแลกเปลี่ยนความรู้ที่ได้จากการศึกษาใบความรู้ที่ 1
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้าและทำใบกิจกรรมที่ 1.1 ตอนที่ 1-4
JJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJ
ตอนที่ 1 (9 คะแนน)
คำสั่ง ให้จับคู่คำที่มีความหมายตรงกันให้ถูกต้อง โดยการนำอักษรภาษาอังกฤษในช่องด้านขวามือเติมหน้าตัวเลขในช่องด้านซ้ายมือ
_______1
A.
South celestial pole
_______2
ขั้วฟ้าเหนือ
B.
Meridian
_______3
ขั้วฟ้าใต้
C.
North celestial pole
_______4
เส้นศูนย์สูตรฟ้า
D.
Horizon
_______5
ซีกฟ้าเหนือ
E.
Celestial sphere
_______6
ซีกฟ้าใต้
F.
Zenith
_______7
เส้นขอบฟ้า
G.
North hemisphere
_______8
เส้นเมอริเดียน
H.
Celestial equator
_______9
จุดเหนือศีรษะ
I
South hemisphere
ตอนที่ 2 (7 คะแนน)
คำสั่ง ให้นำตัวอักษรหน้าคำ ในกรอบสี่เหลี่ยมด้านซ้ายมือ เขียนเติมลงในส่วนต่าง ๆ ของภาพให้ถูกต้อง
A. ขั้วฟ้าเหนือ
B. เส้นศูนย์สูตรฟ้า
C. ซีกฟ้าเหนือ
D.ซีกฟ้าใต้
E. เส้นขอบฟ้า
F. เส้นเมอริเดียน
G.จุดเหนือศีรษะ
ตอนที่ 3 (8 คะแนน)
คำสั่ง ให้จับคู่ส่วนประกอบของทรงกลมท้องฟ้าที่มีความสัมพันธ์กับหน้าที่ของส่วนประกอบนั้นให้ถูกต้อง โดยการนำอักษรภาษาอังกฤษในช่องด้านขวามือ เติมหน้าตัวเลขในช่องด้านซ้ายมือ
_______1
A.
เส้นแบ่งระหว่างท้องฟ้ากับพื้นดิน
_______2
ขั้วฟ้าเหนือ
B.
ท้องฟ้าส่วนที่อยู่เหนือเส้นศูนย์สูตรฟ้า
_______3
ขั้วฟ้าใต้
C.
แบ่งทรงกลมท้องฟ้าเป็นซีกฟ้าเหนือ ซีกฟ้าใต้
_______4
เส้นศูนย์สูตรฟ้า
D.
จุดที่แกนการหมุนจากขั้วโลกเหนือชี้บนทรงกลมท้องฟ้า
_______5
ซีกฟ้าเหนือ
E.
ท้องฟ้าส่วนที่อยู่ใต้เส้นศูนย์สูตรฟ้า
_______6
ซีกฟ้าใต้
F.
ใช้ศึกษาและระบุพิกัดของวัตถุ
_______7
เส้นขอบฟ้า
G.
เส้นที่ลากจากทิศเหนือผ่านดาวไปยังทิศใต้
_______8
เส้นเมอริเดียน
H.
จุดที่แกนการหมุนจากขั้วโลกใต้ชี้บนทรงกลมท้องฟ้า
ตอนที่ 4 (ข้อละ 1 คะแนน รวม 8 คะแนน)
คำสั่ง ให้เขียนความสำคัญของส่วนประกอบต่อไปนี้
ข้อ
ส่วนประกอบ
ความสำคัญ
1
…………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………….
2
ขั้วฟ้าเหนือ
…………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………….
3
ขั้วฟ้าใต้
………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………….
4
เส้น
ศูนย์สูตรฟ้า
…………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………….
5
ซีกฟ้าเหนือ
…………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………….
6
ซีกฟ้าใต้
…………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………….
7
เส้นขอบฟ้า
…………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………….
8
เส้น
เมอริเดียน
…………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………….
ใบกิจกรรมที่ 1.2 เรื่อง สร้างแบบจำลองทรงกลมท้องฟ้า
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
สมาชิกกลุ่ม
1…………………………………………………….
2…………………………………………………….
3…………………………………………………….
4…………………………………………………….
5…………………………………………………….
6…………………………………………………….
จุดประสงค์การเรียนรู้
- สร้างแบบจำลองท้องฟ้าตามความเข้าใจของนักเรียน
คำชี้แจง
- ให้นักเรียนศึกษาบัตรเนื้อหาที่ 1 ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
- นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายแลกเปลี่ยนความรู้ที่ได้จากการศึกษาใบความรู้ที่ 1
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า และทำใบกิจกรรมที่ 1.2
JJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJ
ตอนที่ 1 (10 คะแนน)
คำสั่ง ให้วาดรูปทรงกลมท้องฟ้าจำลองและระบุส่วนประกอบต่าง ๆ ของทรงกลมท้องฟ้าให้ถูกต้องสมบูรณ์
ตอนที่ 2 (20 คะแนน)
คำสั่ง ให้วาดรูปทรงกลมท้องฟ้าจำลองและระบุ “เส้นแนวขั้วฟ้าเหนือ-ใต้” “เส้นศูนย์สูตรฟ้าและมุมห่างจากจุดเหนือศีรษะ” และ “เส้นขอบฟ้า”
- 1. ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด 45o
- 2. ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด 70o
- 3. ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด -70o
- 4. ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด -40o
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
แบบฝึกหัด
ชื่อ – สกุล ………………………………………………………………………………….เลขที่……………………………
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า (10 คะแนน)
คำสั่ง ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย (/) หน้าข้อความที่ถูก และทำเครื่องหมาย (X) หน้าข้อความที่ผิด
1. เส้นศูนย์สูตรฟ้า คือ เส้นแบ่งระหว่างท้องฟ้ากับพื้นดิน
2. ท้องฟ้าของซีกฟ้าเหนือท้องฟ้าส่วนที่อยู่เหนือเส้นศูนย์สูตรฟ้า
3. เส้นขอบฟ้าแบ่งทรงกลมท้องฟ้าเป็นซีกฟ้าเหนือ ซีกฟ้าใต้
4. ขั้วฟ้าเหนือคือจุดที่แกนการหมุนจากขั้วโลกเหนือชี้บนทรงกลมท้องฟ้า
5. ระนาบศูนย์สูตรฟ้าจะตั้งฉากกับแนวขั้วฟ้าเหนือ-ขั้วฟ้าใต้เสมอ
6. เส้นขอบฟ้าจะเปลี่ยนแปลงไปตามตำแหน่งผู้สังเกตการณ์
7. ผู้สังเกตการณ์บริเวณซีกโลกใต้ จะเห็นดาวเหนืออยู่บริเวณขอบฟ้าพอดี
8. ผู้สังเกตการณ์บริเวณละติจูด 19 องศา จะเห็นดาวเหนืออยู่ห่างจุดเหนือศีรษะ 19 องศา
9. ดาวเหนือจะอยู่ในตำแหน่งขั้วฟ้าเหนือเสมอ
10. เส้นขอบฟ้าและเส้นศูนย์สูตรฟ้า อยู่ในตำแหน่งเดียวกันเมื่อผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ขั้วโลก
แบบทดสอบหลังเรียน
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
คำชี้แจง 1. แบบทดสอบเป็นแบบปรนัยมีทั้งหมด 10 ข้อ 10 คะแนน เวลา 10 นาที
- ให้นักเรียนทำเครื่องหมายกากบาท (×) ลงในช่องตัวเลือก ก ข ค ง จ ที่เห็นว่าถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวในกระดาษคำตอบ
- ทรงกลมท้องฟ้าคืออะไร
- ทรงกลมใสรัศมีอนันต์ที่ถูกจินตนาการขึ้นมารอบ ๆ โลกใช้กำหนดพิกัดบนท้องฟ้า
- ทรงกลมใสรัศมีอนันต์ที่ถูกจินตนาการขึ้นมาให้โลกโคจรไปรอบ ๆ
- ทรงกลมใสรัศมีอนันต์ที่โคจรอยู่รอบ ๆ โลก
- ทรงกลมทึบสีดำรัศมีอนันต์ที่อยู่รอบ ๆ โลก
- ทรงกลมใสรัศมีอนันต์ที่อยู่รอบ ๆ โลก
- โลกหมุนรอบตัวเองจากทิศไหนไปทิศไหน
- ทิศตะวันตกเฉียงใต้ไปทิศตะวันออกเฉียงเหนือ
- ทิศตะวันออกไปทิศตะวันตก
- ทิศตะวันตกไปทิศตะวันออก
- ทิศใต้ไปทิศเหนือ
- ทิศเหนือไปทิศใต้
- ทรงกลมท้องฟ้าหมุนรอบโลกด้วยอัตราเท่าใด
- 365 วัน
- 60 วินาที
- 30 วัน
- 24 ชั่วโมง
- 1 ชั่วโมง
- ข้อใดไม่ใช่ส่วนประกอบของทรงกลมท้องฟ้า
- กลุ่มดาวฤกษ์ 88 กลุ่ม
- เส้นเมริเดียนผู้สังเกต
- เส้นศูนย์สูตรฟ้า
- จุดเหนือศีรษะ
- เส้นขอบฟ้า
- จุดที่แกนการหมุนของโลกชี้บนทรงกลมท้องฟ้าเรียกว่าอะไร
- เส้นเมริเดียนผู้สังเกต
- เส้นศูนย์สูตรฟ้า
- จุดเหนือศีรษะ
- ขั้วฟ้าเหนือ
- เส้นขอบฟ้า
- ส่วนประกอบใดของทรงกลมท้องฟ้าที่ทำหน้าที่แบ่งท้องฟ้าออกเป็นซีกฟ้าเหนือกับซีกฟ้าใต้
- เส้นแนวขั้วฟ้าเหนือ-ขั้วฟ้าใต้
- เส้นเมริเดียนผู้สังเกต
- เส้นศูนย์สูตรฟ้า
- เส้นสุริยะวิถี
- เส้นขอบฟ้า
- ข้อใดถูกต้องสำหรับผู้สังเกตที่ประเทศไทย
- เห็นท้องฟ้าซีกเหนือมากกว่าซีกฟ้าใต้ เป็นเวลา 6 เดือน
- เห็นท้องฟ้าซึกเหนือเอียงทำมุม 15 องศา
- เห็นท้องฟ้าซีกใต้มากกว่าซีกฟ้าเหนือ
- เห็นท้องฟ้าซีกเหนือมากกว่าซีกฟ้าใต้
- เห็นท้องฟ้าซีกเหนือเท่ากับซีกฟ้าใต้
- เส้นศูนย์สูตรฟ้าจะอยู่ห่างจุดเหนือศีรษะเป็นมุมเท่าใด ของผู้สังเกตการณ์ที่อยู่ละติจูด 0 องศา
- 360 องศา
- 270 องศา
- 180 องศา
- 90 องศา
- 0 องศา
- ผู้สังเกตการณ์ที่อยู่ละติจูด 13 องศาเหนือ จะสังเกตเห็นดาวเหนืออยู่ในตำแหน่งใด
ก. สูงจากขอบฟ้าทางทิศเหนือ 77 องศา
ข. สูงจากขอบฟ้าทางทิศเหนือ 13 องศา
ค. ใต้ขอบฟ้าทางทางทิศเหนือ 13 องศา
ง. สูงจากขอบฟ้าทางทิศใต้ 77 องศา
จ. สูงจากขอบฟ้าทางทิศใต้ 13 องศา
- ผู้สังเกตการณ์ที่อยู่ละติจูด 18 องศาใต้ จะสังเกตเห็นดาวเหนืออยู่ในตำแหน่งใด
ก. สูงจากขอบฟ้าทางทิศเหนือ 18 องศา
ข. สูงจากขอบฟ้าทิศเหนือ 72 องศา
ค. สูงจากขอบฟ้าทิศใต้ 18 องศา
ง. สูงจากขอบฟ้าทิศใต้ 72 องศา
จ. ไม่สามารถมองเห็นดาวเหนือได้
กระดาษคำตอบ แบบทดสอบหลังเรียน
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ (5ขั้น)
ชุดที่ 1 เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชื่อ…………………………………………………………………………………….ชั้น……………เลขที่……………………..
ข้อที่
ก
ข
ค
ง
จ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
คะแนนเต็ม
คะแนนที่ได้
10 คะแนน
( ) ผ่าน ( ) ไม่ผ่าน
เกณฑ์การผ่านต้องได้ 8 คะแนนขึ้นไป
เฉลยใบกิจกรรมที่ 1.1
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
สมาชิกกลุ่ม
1…………………………………………………….
2…………………………………………………….
3…………………………………………………….
4…………………………………………………….
5…………………………………………………….
6…………………………………………………….
จุดประสงค์การเรียนรู้
- บอกความหมาย และระบุส่วนประกอบของทรงกลมท้องฟ้าได้
คำชี้แจง
- ให้นักเรียนศึกษาบัตรเนื้อหาที่ 1 ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่องจุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
- นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายแลกเปลี่ยนความรู้ที่ได้จากการศึกษาใบความรู้ที่ 1 ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่องจุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า และทำใบกิจกรรมที่ 1.1 ตอนที่ 1-4
JJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJ
ตอนที่ 1 (9 คะแนน)
คำสั่ง ให้จับคู่คำที่มีความหมายตรงกันให้ถูกต้อง โดยการนำอักษรภาษาอังกฤษในช่องด้านขวามือ เติมหน้าตัวเลขในช่องด้านซ้ายมือ
___E____1
A.
South celestial pole
___C____2
ขั้วฟ้าเหนือ
B.
Meridian
___A____3
ขั้วฟ้าใต้
C.
North celestial pole
___H____4
เส้นศูนย์สูตรฟ้า
D.
Horizon
___G____5
ซีกฟ้าเหนือ
E.
Celestial sphere
___I____6
ซีกฟ้าใต้
F.
Zenith
___D____7
เส้นขอบฟ้า
G.
North hemisphere
___B____8
เส้นเมอริเดียน
H.
Celestial equator
___F____9
จุดเหนือศีรษะ
I
South hemisphere
ตอนที่ 2 (7 คะแนน)
คำสั่ง ให้นำตัวอักษรหน้าคำ ในกรอบสี่เหลี่ยมด้านซ้ายมือ เขียนเติมลงในส่วนต่าง ๆ ของภาพให้ถูกต้อง
A
C
D
B
E
F
G
A. ขั้วฟ้าเหนือ
B. เส้นศูนย์สูตรฟ้า
C. ซีกฟ้าเหนือ
D. ซีกฟ้าใต้
E. เส้นขอบฟ้า
F. เส้นเมอริเดียน
G. จุดเหนือศีรษะ
ตอนที่ 3 (8 คะแนน)
คำสั่ง ให้จับคู่ส่วนประกอบของทรงกลมท้องฟ้าที่มีความสัมพันธ์กับหน้าที่ของส่วนประกอบนั้นให้ถูกต้อง โดยการนำอักษรภาษาอังกฤษในช่องด้านขวามือ เติมหน้าตัวเลขในช่องด้านซ้ายมือ
___F____1
A.
เส้นแบ่งระหว่างท้องฟ้ากับพื้นดิน
___D____2
ขั้วฟ้าเหนือ
B.
ท้องฟ้าส่วนที่อยู่เหนือเส้นศูนย์สูตรฟ้า
___H____3
ขั้วฟ้าใต้
C.
แบ่งทรงกลมท้องฟ้าเป็นซีกฟ้าเหนือ ซีกฟ้าใต้
___C____4
เส้นศูนย์สูตรฟ้า
D.
จุดที่แกนการหมุนจากขั้วโลกเหนือชี้บนทรงกลมท้องฟ้า
___B____5
ซีกฟ้าเหนือ
E.
ท้องฟ้าส่วนที่อยู่ใต้เส้นศูนย์สูตรฟ้า
___E____6
ซีกฟ้าใต้
F.
ใช้ศึกษาและระบุพิกัดของวัตถุ
___A____7
เส้นขอบฟ้า
G.
เส้นที่ลากจากทิศเหนือผ่านดาวไปยังทิศใต้
___G____8
เส้นเมอริเดียน
H.
จุดที่แกนการหมุนจากขั้วโลกใต้ชี้บนทรงกลมท้องฟ้า
ตอนที่ 4 (ข้อละ 1 คะแนน รวม 8 คะแนน)
คำสั่ง ให้เขียนความสำคัญของส่วนประกอบต่อไปนี้
ข้อ
ส่วนประกอบ
ความสำคัญ
1
………………………ใช้ศึกษาและระบุพิกัดของวัตถุ…………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………….
2
ขั้วฟ้าเหนือ
……………….จุดที่แกนการหมุนจากขั้วโลกเหนือชี้บนทรงกลมท้องฟ้า……………….. ………………………………………………………………………………………………………………….
3
ขั้วฟ้าใต้
………………จุดที่แกนการหมุนจากขั้วโลกใต้ชี้บนทรงกลมท้องฟ้า…………………….
………………………………………………………………………………………………………………….
4
เส้น
ศูนย์สูตรฟ้า
………………..แบ่งทรงกลมท้องฟ้าเป็นซีกฟ้าเหนือ ซีกฟ้าใต้………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………….
5
ซีกฟ้าเหนือ
…………………ท้องฟ้าส่วนที่อยู่เหนือเส้นศูนย์สูตรฟ้า………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………….
6
ซีกฟ้าใต้
………………...ท้องฟ้าส่วนที่อยู่ใต้เส้นศูนย์สูตรฟ้า……………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………….
7
เส้นขอบฟ้า
…………………เส้นแบ่งระหว่างท้องฟ้ากับพื้นดิน……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………….
8
เส้น
เมอริเดียน
…………………เส้นที่ลากจากทิศเหนือผ่านดาวไปยังทิศใต้………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………….
เฉลยใบกิจกรรมที่ 1.2
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
สมาชิกกลุ่ม
1…………………………………………………….
2…………………………………………………….
3…………………………………………………….
4…………………………………………………….
5…………………………………………………….
6…………………………………………………….
จุดประสงค์การเรียนรู้
- 2. สร้างแบบจำลองท้องฟ้าตามความเข้าใจของนักเรียน
คำชี้แจง
- ให้นักเรียนศึกษาใบความรู้ที่ 2 ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่องจุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
- นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายแลกเปลี่ยนความรู้ที่ได้จากการศึกษาใบความรู้ที่ 1
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรื่องจุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้าและทำใบกิจกรรมที่ 1.2 ตอนที่ 1-2
JJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJ
ตอนที่ 1 (10 คะแนน)
คำสั่ง ให้วาดรูปทรงกลมท้องฟ้าและส่วนประกอบต่าง ๆ ของทรงกลมท้องฟ้าให้ถูกต้องสมบูรณ์
* ให้คะแนนตามความถูกต้องและสมบูรณ์ของคำตอบว่าระบุส่วนประกอบครบจากทั้งหมดตามสัดส่วน
จำนวนส่วนประกอบ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10 ขึ้นไป
คะแนนที่ได้
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
ตอนที่ 2 (20 คะแนน)
คำสั่ง ให้วาดรูปทรงกลมท้องฟ้าจำลองและระบุ “ทิศ” “จุดเหนือศีรษะ” “เส้นแนวขั้วฟ้าเหนือ-ใต้” “เส้นศูนย์สูตรฟ้า” “มุมห่างจากจุดเหนือศีรษะ” และ “เส้นขอบฟ้า”
- 1. ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด 45o
- 2. ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด 70o
- 3. ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด -70o
- 4. ผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ละติจูด -40o
* ให้คะแนนตามความถูกต้องและสมบูรณ์ของคำตอบว่าระบุส่วนประกอบครบจากทั้งหมดตามสัดส่วน
จำนวนส่วนประกอบ
1
2
3
4
5 ขึ้นไป
คะแนนที่ได้
1
2
3
4
5
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1
เฉลยแบบฝึกหัด
ชื่อ – สกุล ………………………………………………………………………………….เลขที่……………………………
เรื่อง จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า (10 คะแนน)
คำสั่ง ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย (/) หน้าข้อความที่ถูก และทำเครื่องหมาย (X) หน้าข้อความที่ผิด
X
1. เส้นศูนย์สูตรฟ้า คือ เส้นแบ่งระหว่างท้องฟ้ากับพื้นดิน
/
2. ท้องฟ้าของซีกฟ้าเหนือท้องฟ้าส่วนที่อยู่เหนือเส้นศูนย์สูตรฟ้า
X
3. เส้นขอบฟ้าแบ่งทรงกลมท้องฟ้าเป็นซีกฟ้าเหนือ ซีกฟ้าใต้
/
4. ขั้วฟ้าเหนือคือจุดที่แกนการหมุนจากขั้วโลกเหนือชี้บนทรงกลมท้องฟ้า
/
5. ระนาบศูนย์สูตรฟ้าจะตั้งฉากกับแนวขั้วฟ้าเหนือ-ขั้วฟ้าใต้เสมอ
/
6. เส้นขอบฟ้าจะเปลี่ยนแปลงไปตามตำแหน่งผู้สังเกตการณ์
X
7. ผู้สังเกตการณ์บริเวณซีกโลกใต้ จะเห็นดาวเหนืออยู่บริเวณขอบฟ้าพอดี
X
8. ผู้สังเกตการณ์บริเวณละติจูด 19 องศา จะเห็นดาวเหนืออยู่ห่างจุดเหนือศีรษะ 19 องศา
/
9. ดาวเหนือจะอยู่ในตำแหน่งขั้วฟ้าเหนือเสมอ
/
10. เส้นขอบฟ้าและเส้นศูนย์สูตรฟ้า อยู่ในตำแหน่งเดียวกันเมื่อผู้สังเกตการณ์อยู่ที่ขั้วโลก
เฉลยแบบทดสอบ
ก่อนเรียนและหลังเรียน
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้
ชุดที่ 1 จุดและเส้นสำคัญบนทรงกลมท้องฟ้า
เอกสารอ้างอิง
ก่อนเรียน
หลังเรียน
ข้อที่
เฉลย
ข้อที่
เฉลย
1
จ
1
ก
2
ง
2
ค
3
ค
3
ง
4
จ
4
ก
5
ก
5
ง
6
ค
6
ค
7
ก
7
ง
8
ข
8
ง
9
ค
9
ข
10
ก
10
จ
มาลี สุทธิโอภาส และคณะ. (2555). อวกาศ. กรุงเทพ: บริษัท สำนักพิมพ์แม็ค จำกัด.
วิภู รุโจปการ. (2550). เอกภพเพื่อความเข้าใจในธรรมชาติของจักรวาล. กรุงเทพ: บริษัท นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์ จำกัด.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2556). หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ. กรุงเทพ: โรงพิมพ์ สกสค. ลาดพร้าว.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2555). หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์ 6. กรุงเทพ: โรงพิมพ์ สกสค. ลาดพร้าว.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2558). หนังสือเรียนรู้เพิ่มเติมเพื่อเสริมศักยภาพวิทยาศาสตร์ โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ. กรุงเทพ: บริษัท พัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) จำกัด.
Karttunen,H. (2007). Astronomy (Fifth Edition). New York USA: Springer-Verlag.
http://www.science.cmu.ac.th/observatory
http://www.lesaproject.com
http://www.png.pngtree.com